Satranç Tahtasında Sıradaki Piyon "SURİYE"

PDF Dosyası Olarak Bilgisayarınıza İndirmek İçin TIKLAYINIZ

 

ARGE Analiz
Satranç Tahtasında Sıradaki Piyon "SURİYE"
Hazırlayan: ARGE Enstitü/Komisyon

İletişim
ARGE Enstitü
Yüksel Caddesi İnkilab sokak 26/11 Kızılay Çankaya Ankara Türkiye
0 312 418 64 46
www.argeenstitu.org / Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir


İçindekiler
Giriş 6
Suriye Tarihi 7
Olayların Başlangıç Dinamikleri ve Gelişim Kronolojisi 10
Taraflar 18
İran ve Hizbullah?ın Tarafgirliğinin Dinamikleri Nelerdir? 20
İsrail; Esad?ın Gitmesini İstiyor mu? İstemiyor mu? 22
Doğru Soruları Sormak 24
Toplum Mühendisliği 26
Önemli Vurgu Noktaları 29
İktisadi Dinamikler 37
Esad Sonrası Suriye?yi Ne Bekliyor? 38
Çözüm Arayışları ve Öneriler 39
Notlar 43
Sonuç 46
Faydalanılan Kaynaklar ve Katkıda Bulunanlar 47


Giriş
Ele aldığımız Suriye meselesini objektif olarak analiz etmeye gayret ettik ama anlaşılacağı
üzere bu metin, hem dil hem vurgu noktaları açısından temkinli yaklaşan kesimin söylemlerini
içermektedir. Gözlemlerimiz ışığında muhaliflere pür destek veren kesimin bayraktarlığını yapan,
söylem geliştiren, bu doğrultuda siyaset üreten ve yapan odakların çok olması hasebiyle biraz dengelemeyi
düşünerek olaya ışık tutmaya gayret ettik. ?Gerçekler acıdır ve dost acı söyler? esası doğrultusunda;
kötü çocuk olma, haksız olma (ki inşallah haksızızdır) pahasına da olsa inanmak ve görmek
istemediğimiz gerçekleri dillendirmek istedik.

Bu analiz çalışması dâhilinde kısaca Suriye tarihini sonrasında günümüz olaylarının başlangıç
dinamiklerini ve gelişim evresini aktarmaya, mevzuyu daha sağlıklı değerlendirebilmek için Arap
baharı ve Suriye arasındaki farkları ortaya koymaya, Tarafları her açıdan ayrıntılı bir şekilde tasnif etmeye,
Doğru soruları sorarak meseleyi doğru anlamaya/anlamlandırmaya, bu metni aşacağı için pek
ayrıntıya girmemekle birlikte konunun iktisadi dinamiklerini vurgulamaya, önemli etkenlerden biri
olan ?Toplum Mühendisliği? projelerinin mantalitesini irdelemeye, ?Önemli vurgu noktaları? başlığı
altında madde madde belirttiğimiz noktalarla meselenin derinlerine/perde arkasına inmeye çalıştık.
Son kısımda ise; Esad sonrası Suriye ve bölgeyi neyin beklediğine dair öngörülerimizi, metin içerisinde
işlenmemiş birkaç ?NOT? aktarımı eşliğinde, çözüm arayışları ve önerilerimizi sunmaya çalıştık.

Bir oyun sergilenmekte; sahne de zalim Esad ve mazlum halk... Kamera arkasında ise; yönetmen,
arka planda senarist, görüntüyü ayarlayan ışıkçı, makyaj ve kostüm sorumlusu, sesçi, figüranlar
ve verileni sorgulamadan doğrudan alan seyirci kitlesi. Bu tespite nazaran; ?Suriye?de ölenleri,
zulümleri görmüyor musunuz ? diyenlere karşı da; ?tabii ki görüyoruz, hatta daha fazlasını/perde
arkasındakileri de görüyoruz ve daha fazla ölecek canların, yapılacak zulümlerin önünü alabilmek
için konuşuyoruz? diyerek cevap verme/anlatma/farkındalık oluşturma niyetiyle aktardığımız bu
metni, önyargısız okumanız ümidiyle sizlere sunuyoruz?


Suriye Tarihi

Peygamberler diyarı ?Dimeşk?in kadim tarihine kısa bir göz atalım?

Tarih boyunca Akdeniz?in tüm doğu kıyılarını içine alan bölgeyi kapsayan, Eski Yunanlıların
?üç kıtanın buluştuğu yer? olarak tanımladıkları bu bölge, aslında Dimeşk üst ismiyle 20. yüzyılın
başına kadar bugünkü Suriye, Lübnan, Ürdün, Filistin ve İsrail?i kapsayacak şekilde kullanılmıştır.
Siyasi olmaktan ziyade, coğrafi bir mahiyet taşıyan bu bölge, ?Büyük Suriye? ideolojisinin doğal
sınırlarını ifade ettiği gibi, modern Suriye devletinin de coğrafyaya dayalı resmi politikalarının en
önemli tarihi argümanı niteliğindedir.

Suriye, toprakları üzerinden çeşitli medeniyet ve kültürlerin geçtiği ve pek çok istilaların, hadiselerin
meydana geldiği eski ve kritik bir mevkiye sahiptir. Ülkeye ilk yerleşenler Hazret-i Nuh?un
oğlu Şam?dan türeyen ve Sami dilini konuşan Samilerdir. Müslümanların Suriye?ye hâkim olmasına
kadar bölge Amoritler, Fenikeliler, İbraniler, Hititler ve Perslerin hâkimiyetinde kalmıştır. Suriye
topraklarının tarihte ilk önem kazanmaya başlaması, İ.Ö. 4000?lerde Mısırlıların Lübnan ve Amanos
Dağlarını hammadde (Sedir ağacı, altın ve gümüş) kaynağı olarak kullanmalarından sonradır. İ.Ö.
3000?li yıllarda Sümerlerin de benzer amaçlarla bölgeye gelmeleri ve nihayet İ.Ö. 2350?lerde burayı
işgal eden Ebla İmparatorluğu ile Suriye büyük bölgesel güçlerin hem hammadde ve ticaret alanı hem
de hesaplaşma sahasına dönüştü. Bir süre sonra Ebla?yı yıkan Akkad?ların denetimine geçen Suriye
bölgesi, tarihi boyunca çok çeşitli medeniyetlerin harmanlandığı bir mekân haline geldi. Mısır, Hitit
(İ.Ö.1365), Asur (İ.Ö.9. yy) ve Kenan Medeniyetleri ardından İ.Ö. 4. yüzyılda Büyük İskender?in
gelişiyle Helen kültürünü tanıyan bölge, İ.S. 20 yılında Roma İmparatorluğu?nun sınırlarına katıldı.

Suriye toprakları, 634 yılında İslam?ın bölgeye gelmesi ile daha öncekilerden çok farklı bir medeniyetin
etki alanına girdi. İslam dönemi Suriye?ye iki ayrı yenilik birden getirmişti. Bunlardan ilki
yeni bir dini/sosyal anlayış ve ikincisi siyasal bir merkez olma özelliği. 661 yılında Emevi Devleti?nin
kurulmasıyla o güne kadarki 4500 yıllık tarihinde ilk defa bir devlete ev sahipliği yapan Suriye bölgesi,

Emeviler döneminde daha öncesinden miras olarak aldığı Yunan ve Roma kültürü ile sahip olduğu
Arap geleneğini mükemmel bir şekilde birleştirmiş ve dönemin en güçlü kültürel ve siyasi merkezi
olmuştu. Suriye?nin İslam tarihinde bu gün bile önemini koruyan bu kültürel katkısı diğer unsurlarla
birleşince kendisinden sonraki medeniyet taşıyıcılarına önemli bir miras bırakmasını sağladı.

Bölge, Emevi Halifeliğinden sonra Abbasilerin hâkimiyetine geçti. Abbasi Halifeliği (662-
749) devrinde Suriye çok gelişti ve burada pek çok ilim, kültür ve sosyal tesisleri yapıldı. Onuncu
yüzyılın sonunda, Mısır?a hâkim olan Şii Fatımiler, Suriye?ye de de hâkimiyeti sağladılar. On birinci
yüzyılda Selçuklular, bölgeyi hâkimiyetlerine aldılarsa da, 1096?da Haçlı Seferleri başladı. Haçlıları,
Eyyubi Hanedanının kurucusu Selahaddin-i Eyyubi (1169-1193) Suriye?den uzaklaştırdı. Suriye,
Selçuklu Atabekliği, Eyyubiler ve Memluklardan 1517 yılında Osmanlı hâkimiyetine geçti. Yavuz
Sultan Selim?in 1516 yılındaki Mısır Seferi ile birlikte, Osmanlı idaresine giren bölge, 20. yüzyılın başına
kadar Osmanlı yönetiminde kaldı. Tarihsel bir karşılaştırma yapıldığında; Osmanlıların, Roma
İmparatorluğu?ndan sonra bölge üzerindeki en uzun süreli hâkimiyeti kurduğu söylenebilir. Suriye
toprakları, Osmanlı dönemi boyunca (1516-1918), bu bölgeden sağlanan vergi gelirleri, Halep?in
uluslararası ticaret sistemi içindeki yeri, Şam?ın seferlerde geçiş yolları üzerinde bulunması gibi iktisadi
faktörlerle doğrudan denetim altında tutulmak istenmişti. Bunlara ilaveten, Bilad-i Şam olarak
adlandırılan ve içine Kudüs?ün de dâhil olduğu bu bölgenin kutsal kabul edilmesi ve Müslümanlar
nezdinde peygamberler diyarı olarak görülmesi denetimin gerekliliğine manevi bir boyut ekliyordu.
Buna karşın, Suriye?yi her defasında merkeze çok güçlü bağlarla bağlamaya çalışan Osmanlı yönetiminin
çabaları, bölgenin coğrafi yapısı nedeniyle bazı yerlerinde yine de başarısız kaldı. Böylece
eyalet başkentleri dışındaki kimi bölgelerde, en fazla da ulaşımın zor olduğu dağlarda ve büyük bir
ordu sokmanın imkânsız olduğu çöllerin uzak kısımlarında birbirinden ayrı ve imparatorluk merkezinden
uzakta bir takım özerk güç odakları hayatiyetini sürdürmüşlerdir.

Osmanlı?nın bölgeye hükmettiği 400 yıl boyunca, büyük ölçüde barışın hâkim olduğu ve istikrarlı
bir dönem yaşayan Suriye, 19. yüzyılda meydana gelen bir takım değişikliklerle, Müslümanlar
ve Müslüman olmayan kesimler arasındaki ilişkilerde önemli farklılaşmaya sahne oldu. 1830-1860
yılları arasında özellikle Avrupalılarla ticaretin yol açtığı iktisadi ve siyasi gelişmeler, Müslüman
olmayanların statüsünün yükselmesine yardım ederken, tüm iktisadi eğilimler onların çıkarına
hizmet etmeye başlamıştı. Bu da yetmezmiş gibi, Osmanlı?daki reform hareketlerinin gayrimüslim
kesimleri daha fazla kayırması, Müslüman çoğunluk arasındaki huzursuzluğu zirveye çıkardı.

Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) sonrasına kadar Osmanlı idaresinde kalan Suriye?ye Osmanlılar,
pek çok ilmi, sosyal, kültürel, tarım, sınaî ve ulaşım tesisleri kazandırdılar. Bu devirde pek
çok ilim adamı yetişip, İslam kültür ve medeniyetine hizmet ettiler.

Mekke Şerifi Hüseyin (Hüseyin bin Ali), İngilizlerin Hindistan yolunu garanti altında tutabilmek
ve önemi giderek artmaya başlayan petrol bölgeleri üzerine hâkim olabilmek için başlattığı
siyasi operasyonun en önemli piyonu durumundaydı. Alman-İngiliz rekabetinin yol açtığı 1. Dünya
Savaşı, bölgede İngiliz yönetiminin oldubittilerine zemin hazırlamıştı. Hüseyin?e bir Arap imparatorluğu
kurmasına yardımcı olacakları konusunda söz veren İngilizler, diğer yanda Hüseyin?e vaat ettikleri
aynı toprakların bir kısmını Fransa?ya bahşediyordu. İngilizler aslında Hüseyin?i oyuna getirmişler ve

Şerif ?e verecekleri Suriye?nin büyük bir bölümünü 1916 tarihli Sykes-Picot Anlaşması?yla Fransızlara
bırakarak, Filistin bölgesinde de milli bir Yahudi devletinin kurulması için hazırlıklara çoktan
başlamışlardı. 1920 yılında toplanan San Remo Konferansı?nda İngiltere ve Fransa, Arap dünyasını
Sykes-Picot Anlaşması?na göre bölme sürecini hayata geçirdiler. Müttefikler, söz konusu bölgede
dört ayrı bağımsız devlet kurdurdular. Bunlardan Suriye ve Lübnan Fransa?nın kontrolüne verilirken,
Irak ve Filistin ise İngiltere?ye kaldı. Fransızların, Şerif ?in oğlu Kral Faysal?ı Şam?dan kovması üzerine
İngiltere, Şerif ?e vefa borcunu (!) yerine getirmek için Filistin?i ikiye bölerek Ürdün isimli bir devlet
oluşturdu. Ürdün?ün başına Şerif ?in oğullarından Abdullah?ı getiren İngiltere, Abdullah?tan boşalan
Irak Krallığı?na da 1921 yılında Faysal?ı geçirdi. Yüzyıllar süren Osmanlı hâkimiyetinden yeni çıktığı
için daha önceden hiçbir bağımsız devlet geleneği, müesseseleri ve ekonomi yapısı olmayan bölge
ülkelerindeki milli siyasi hareketlerin görünümü de son derece basit ve ilkel durumda idi. Yeni Arap
liderleri gelecek hakkında görüşe sahip olmadıkları gibi, statükoyu değiştirecek bir tabana da sahip
değillerdi. Zira İngiltere ve Fransa?nın çıkarlarına göre çizilen Ortadoğu sınırları, bu kolonyal dönemin
doğal bir sonucu olarak, tarihi temel ve sosyal gerçeklikten çok uzak bir zemine oturtulmuştu.

Faysal, başlarda askeri yönetim olarak Akdeniz kıyısındaki Fransız birlikleri tarafından kontrol
edilen bölge dışında bütün Suriye?de etkin görünüyordu. 1919 Temmuzunda toplanan Suriye Genel
Kongresi bağımsızlık ilan ederken, 1920 Martında Faysal?ın Suriye kralı olduğu duyuruldu. Faysal ve
yardımcıları, yeni bir toplum oluşturma hevesiyle bir tarafta Osmanlı Meclisi?nde kazandıkları yönetim
tecrübesini kullanarak Batı?nın desteğiyle siyasi manevralar yaparken, diğer yanda, Osmanlı Türkçesi
ile yazılmış olan tüm ders kitaplarını Arapçaya çevirmekle işe başladılar. Şam?da dönemin hukuk
fakültesi sayılabilecek bir okul ve Arap Akademisi kurulması emrini veren Faysal, derhal anayasa hazırlıklarına
başlanmasını da istedi. İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) yıllarında; 1941?de Fransa, nüfuzu
altında kalmak şartıyla Suriye?ye kısmi istiklal verdi. 1943 seçimlerinde Şükrü el-Kuwatli, Suriye?nin
ilk Cumhurbaşkanı seçildi. Fransa harp sonrasında Suriye?den kısmi olarak çekildiyse de, geride
pek çok problem bıraktı. Suriye, 1945?te Birleşmiş Milletlere cumhuriyet idaresiyle katıldı. 1948?de
Arap-İsrail Savaşı?na katılan Suriye?de, 1949 ihtilaliyle Şükrü el-Kuwatli iktidardan uzaklaştırıldı.

Sovyetler Birliği ile yakın münasebete girince bazı hususlarda iç huzursuzluklar artıp, komşularıyla
münasebeti bozuldu. Sosyalist Baas Partisi kurulup kuvvetlendi. 1958?de Mısır ile Birleşik Arap
Cumhuriyeti adıyla birleşti. Birleşme uzun sürmeyip, 1961?de ayrıldı. Baas Partisi, dışta Pan-Arap, içte
sosyalizm propagandasıyla Suriye?de güçlenip, 1963?te ülkenin tek kanuni partisi hüviyetini kazandı.
Baas Partisi, Suriye?de dikta rejimi kurup, eski Lazkiye bölgesindeki Nasturi aşireti ülke idaresine
hâkim oldu. 1967 Arap-İsrail Savaşı?nda Golan Tepeleri?ni İsrail işgal etti. 1973?te Mısır ile
anlaşıp, İsrail?e kuzeyden saldırmışsa da başarılı olamadı. Arap ülkelerinden ve Sovyet Rusya?dan
yardım aldı. 1976?da Lübnan?ın içişlerine müdahale edip, asker gönderdi. Suriye askerleri Lübnan?da
püskürtülerek, geri çekilmek zorunda kaldı. 1982?de İsrail?in hava taarruzlarına uğradı.

Hafız Esad?dan sonra yerine geçen oğlu Beşar Esad, liderliğinin ilk yıllarında demokratik reformlar
adına bazı ümit verici adımlar atsa da, birtakım iç ve dış sebeplerden dolayı beklenen reform
hamlelerini bir türlü gerçekleştirememiştir. Gelinen nokta herkesin malumudur, son evreleri
ise başlangıç dinamikleri ve kronoloji bölümünde aktarmaya çalıştık.

Olayların Başlangıç Dinamikleri ve Gelişim Kronolojisi
Suriye?de isyan ateşini, Dera ve çevresindeki Arap aşiretleri yaktı. Dera?daki iki doktor hanım
konuşurken: ?Hüsnü Mübarek düşmüş, Mısır?da yönetimi terk etmiş, darısı bizim başımıza...? gibi bir
ifade kullanıyorlar. Telefonları da istihbarat tarafından dinleniyor ve bu bayanları alıyorlar, ceza olarak
saçlarını sıfıra vuruyorlar. Bunun üzerine, bu bayanlardan birinin akrabası olan 12-13 tane çocuk,
duvarlara ?Halk, düzenin yıkılmasını istiyor.? sloganını yazıyor. Bu slogan şu anda Arap dünyasında en
çok atılan slogandır. Çocukları içeri alıyorlar. Çocukların tırnakları çekiliyor, bir tanesinin vücudunda
elliye yakın sigara söndürülüyor, çeşitli işkenceler yapılıyor. Çocuklar içeri alınınca Dera bölgesindeki
aşiretlerin reisleri, Dera?nın muhaberat sorumlusuna gidiyorlar ve bu çocukların bırakılmasını
istiyorlar. Ancak hakaretle karşılaşıyorlar ve bunun üzerine bir sonraki gün 1000 kişi çıkıyor sokağa.
Çocukların bırakılmamasını ve aşiret reislerine yapılan bu hakareti protesto ediyorlar. (Adem Özköse)

26 Ocak 2011 tarihinde başlayıp münferit olaylar şeklinde süre gelen, 15 Mart 2011?de kamuoyuna
yansıyıp hareketlilik kazanan süreç kısa sürede Dera?dan sonra Şam, Hama, Humus, Lazkiye
ve Banyas?a sıçramıştır. Gösteriler; Hüsnü Mübarek?in devrilmesini kutlamak için Mısır elçiliğinin
önünde, ikincisi Tunus devrimiyle beraberlik adına Şam?da Bab Touma Meydanı?nda, üçüncüsü şehitlerin
anneleriyle birlikteliği göstermek için Arnous Garden?da ve dördüncüsü Suriye merkez hapishanesindeki
vicdan mahkûmlarınca gerçekleştirilen açlık grevine destek olduklarını belirtmek
için İçişleri Bakanlığı?nın önünde başlayarak devam etti. Bu olaylar aslında, Suriye toplumunun patlama
tohumlarını taşıdığının ve Arap Baharı?nın yakında Suriye?nin çoğu şehrine ulaşacağının Suriye
rejimine bir uyarısıydı. Yaklaşık 3-4 ay bazı olaylar sonucu kan dökülmesine rağmen gösteriler
barışçıl bir yapıda devam ederken her ne olduysa içinden çıkılamayacak bir boyut kazandı. Bu ana
kadar göstericilerin Esad?ı devirmek gibi bir amaçları yoktu ve ülke içinde reform talepleriyle sokağa
dökülmüşlerdi. Yıllarca beklenen ve bir türlü gelmeyen reform hamleleri toplumu patlama noktasına
getirmişti. Bu durumları fırsat bilen, iktisadi ve siyasi çıkar elde etmek isteyen, süreci istedikleri
doğrultuda yönlendirmek isteyen üçüncü taraflar için bulamayacakları bir fırsat doğmuş ve medyayı
da iyi kullanarak sosyo-psikolojik tekniklerle duygulara hitap ederek, provokasyonlar eşliğinde
bölge kan gölüne çevrilmiştir. İlk kıvılcımı kimin tutuşturduğunun, ilk kanı kimin döktüğünün bir
önemi yok, her iki cephe için de gelinen nokta içler acısıdır.

Aşağıdaki bölümde ise muhtelif haber kaynaklarından derlediğimiz Suriye olaylarının kronolojisini
sunmak istedik;
Suriye?de de isyan ateşi yakıldı; Suriye?nin Haseke kentinde, 26 yaşındaki bir genç kent meydanında
üzerine benzin dökerek kendini yaktı. Ağır yaralanan genç Haseke Devlet Hastanesi?nde
tedavi altına alındı. 27 Ocak 2011
Esad?a karşı Suriye devrimi; Suriye?nin başkenti Şam?da yüzlerce kişi demokratik reformlar
yapılması ve siyasi tutsakların serbest bırakılması talebiyle gösteri yaptı. Gösteride altı protestocu
gözaltına alınırken, hükümet taraftarları göstericilere saldırdı. 16 Mart 2011
Suriye?de sıcak saatler; Suriye?de güneybatıdaki Dera Vilayeti?nde göstericiler, iktidardaki Baas
Partisi?nin merkezi ve adalet sarayının bir kısmını yaktı. Polis müdahale etti ve polisin kurşunlarının
isabet ettiği 1 kişi öldü. 20 Mart 2011
Suriye kaynıyor; Suriye?nin İsrail sınırına yakın Dera kentinde beş gündür süren ve 7 kişinin ölümüne
yol açan protestoların faturası bölge valisine kesildi. Bölge valisi görevden alınırken Batı basınında
Tunus, Mısır ve Libya?dan sonra sırada Suriye?nin mi olduğunu sorgulayan yazılar çıkıyor. 24 Mart 2011
Suriye?de Katliam: 100 Ölü! Suriye?den gelen son görüntüler yaşanan katliamı gözler önüne
seriyor. 25 Mart 2011
Bugün 13.30?da Türkiye?deki Suriye Konsolosluğu önünde protesto eylemi var. 25 Mart 2011
Suriye?nin Lazkiye kentinde çıkan çatışmalarda son iki günde 12 kişinin öldüğü bildirildi. 27
Mart 2011
ABD Başkanı Barack Obama, Suriye?de göstericilere karşı şiddet kullanılmasını çok sert ifadelerle
kınadı. 09 Nisan 2011
Suriye?de en kanlı gün: 75 ölü; Suriye?de 48 yıllık olağanüstü halin kaldırılması sokaklardaki
tansiyonu düşürmedi. 23 Nisan 2011
Suriye İçin İstanbul Buluşması başladı; Suriye?de muhalefet tarafından başlatılan eylemlerden
sonra ortaya çıkan tablo İstanbul?da düzenlenen bir konferansta tartışıldı. Konferansa Suriye muhalefeti
de katıldı. 27 Nisan 2011
Suriye?de iktidardaki Baas Partisinin 200 kadar üyesinin, demokrasi yanlısı göstericilere karşı
kuvvet kullanılması yüzünden istifa ettiği bildirildi. 29 Nisan 2011
ABD, Suriye lideri Beşar Esad?ın yakınlarının mal varlığını dondurdu. Suriye ile ilgili bir yaptırım
kararı da AB?den geldi. 30 Nisan 2011
Suriye Merkezli İnsan Hakları Örgütü, ülkedeki olaylarda 750 kişinin öldüğünü belgelediğini
açıkladı. 11 Mayıs 2011
El Kaide liderlerinden Eymen El Zevahiri yeni bir görüntülü mesaj yayınlayarak, Arap dünyasındaki
ayaklanmalara destek verdi. 23 Mayıs 2011
Nasrullah: Suriye?deki rejim değişikliği Amerika ve İsrail?in çıkarınadır. 26 Mayıs 2011
Antalya?da toplanan Suriye muhaliflerinin, Esad sonrası Suriye yönetiminin ?laik? olması ısrarı,
İhvan?ın itirazıyla karşılaştı. 03 Haziran 2011
Suriye?de Cisr eş Şuğur kasabasında karakollara yapılan saldırılarda 120 polisinin silahlı güçler
tarafından öldürüldüğü bildirildi. 06 Haziran 2011
Suriye?de göstericilerin, Devlet Başkanı Beşşar Esad?ın beklentileri karşılamadığı konuşmasından
sonra ülkenin çeşitli kentleri ve banliyölerinde sokaklara döküldüğü bildirildi. 20 Haziran 2011
Suriye?den kaçarak Türkiye?ye sığınan Suriyeli mültecilerin sayısı 10 bin 718?e ulaştı. 21 Haziran 2011
Suriye?de isyan cezaevine sıçradı; Suriye?nin Haseki ilinde bulunan cezaevinde isyan çıktı, isyanda
çok sayıda ölü ve yaralı olduğu bildirildi. 22 Haziran 2011
Suriye?nin Hama kentinde gerçekleştirilen geniş kapsamlı protestolar sonrası Baas güçleri bu
kentte operasyon başlattı. 03 Temmuz 2011
Fransız Siyonist Bernard Henri-Levy tarafından dün akşam Paris?te, yaklaşık 300 Suriyeli muhalifin
katıldığı bir toplantı düzenlendi. 05 Temmuz 2011
Suriye?nin doğusundaki iki boru hattına saldırı düzenlendi. 13 Temmuz 2011
Suriye Muhalefeti İstanbul?da; Suriye Cumhurbaşkanı Beşşar Esad?a karşı 4 ay önce başlatılan
ayaklanmaya destek veren Suriyeli ulema ve aydınlar, İstanbul?da. 13 Temmuz 2011
Suriye Ordusuna ait tanklar, Hama kentinde yerleşim yerlerini yine bombaladı, görgü tanıklarının
ifadesine göre, ordu şimdiye kadarki en ağır saldırıyı düzenledi. 02 Ağustos 2011
Suriye muhalefetinin kaynakları, Suriye ordusundan istifa eden subayların Amerika?ya götürüldüğünü
açıkladı. 03 Ağustos 2011
Özgür Suriye Ordusu, çok sayıda Esad askerini vurdu; Hama?dan sonra Suriye ordusu, çatışmaların
şiddetlendiği Deyr ez Zor?a çok sayıda tank sevkiyatında bulundu. 09 Ağustos 2011
Suriyeli muhalifler, bugünü ?Ölüme Evet, Aşağılanmaya Hayır Cuması? olarak isimlendirirken;
ülkenin dört bir yanında gösteriler düzenleniyor. 03 Eylül 2011
Humus kuşatma altında iddiası; Suriyeli aktivistler, ülkenin orta kesimlerindeki Humus kentinin
kuşatma altında olduğunu belirtti. 06 Eylül 2011
Esad?la görüşmeler kesildi; Şam?a yaptırımlar yolda. 22 Eylül 2011
Rus savaş gemisi Suriye?de; Rusya?nın Kuzey Deniz Filosuna ait denizaltılara karşı kullanılan
büyük savaş gemisi Severomorsk Suriye?nin batısındaki Tartus limanına demirledi. 27 Eylül 2011

Suriye muhalefeti Türkiye?de büro açıyor; Suriye muhalefeti, Esad rejimi karşısında yürüttüğü
uluslararası çaptaki çalışmalarının bir parçası olarak Türkiye?de büro açma kararı aldı. 28 Eylül 2011
Suriye?deki ayaklanmanın silahlı bir direnişe dönüştüğü belirtiliyor. 28 Eylül 2011
2 Ekim 2011?de içinde Müslüman Kardeşler ve Kürtlerin de bulunduğu ülke dışındaki rejim
karşıtlarını tek çatı altında birleştiren Suriye Ulusal Konseyi, Burhan Gaylon liderliğinde kuruldu.
Suriye?de ölü sayısı 3 bine yaklaştı; BM: Suriye?de yönetim karşıtı protestoların başladığı Mart
ayından beri ölenlerin sayısının 2900?ü geçtiğini bildirdi. 06 Ekim 2011
2011 Ekiminde Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) çatısı altında birleşen muhaliflerin askeri kanadı,
2011 yılının son dönemlerinde İdlib valiliğindeki bazı kasaba ve köylerde kontrolü ele geçirmeyi
başardı. Ocak 2012?de ÖSO Rif Şam valiliğindeki Zabadani şehrini hükümet güçleriyle yaşanan çatışmaların
ardından ele geçirerek ilk kez bir şehri tamamen kontrolü altına almış oldu.
İç Savaş: 250 Suriye askeri öldürüldü; Halid Bin Velid Tugayı, bugün Homs şehrindeki Bab Amr
mahallesinde yaşanan çatışmada 250?den fazla Suriye askerinin öldürüldüğünü açıkladı. 30 Ekim 2011
Suriye?de dün Ürdün sınırı yakınlarındaki Hirbet Gazale kasabasında ordu birlikleri ile muhalifler
arasında çıkan çatışmada 35 asker, 34 muhalifin öldüğü bildirildi. 15 Kasım 2011
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Suriye?de reformların sağlıklı ve hızlı olmasına yönelik samimi
işbirliklerinin karşılık bulamadığını belirterek, ?Verilen sözler tutulmadı? dedi. 17 Kasım 2011
Clinton, Suriyeli muhaliflerle görüşecek; ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton?ın bugün
İsviçre?nin Cenevre kentinde Suriyeli muhaliflerle görüşeceği bildirildi. 06 Aralık 2011
Eski FBI ajanlarından Sibel Edmonds, Amerika ve NATO güçlerinin Suriyeli rejim muhaliflerini
Türkiye?de eğittiğini ileri sürdü. 09 Aralık 2011
Burhan Galyon, ?Esed?in devrilmesinden sonra İran ve Hizbullah?la ilişkiler normalleştirilip;
stratejik ilişkiler sonlandırılacaktır,? dedi. 11 Aralık 2011
Başkent Şam?da güvenlik güçlerine eş zamanlı iki saldırı düzenlendiği, saldırılarda 30 kişinin
hayatını kaybettiği, 55 kişinin ise yaralandığı öne sürüldü. Yapılan ilk tahkikat sonucunda eylemlerin
el Kaide örgütünü işaret ettiği belirtildi. Her iki tarafın da üstlenmediği bu eylemle birlikte El-
Kaide?nin de bölgede olduğu doğrulanmış oldu. 23 Aralık 2011
Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esad?ın ülkede aylardır süren olaylarla ilgili genel af ilan ettiği
bildirildi. Af, 15 Mart 2011 tarihinden bu güne kadarki işlenmiş suçları kapsayacak. 15 Ocak 2012
İsrail istihbarat şefi: ?Suriye?de değişim bize yarayacak.? Eski İsrail istihbarat şefi Amos Yadlin,
Suriye?de yaşanacak değişimin İsrail?in çıkarına olacağını söyledi. 28 Ocak 2012
Suriyeli Kürt gruplar, Irak?ın Erbil şehrinde üç gün sürecek toplantıda bir araya geldi. Konferansa
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesut Barzani de katıldı. 28 Ocak 2012

3 Şubat 2012?yi 4 Şubat?a bağlayan gece Esad?a bağlı güçler Humus şehrine havan topları, tanklar
ve makineli tüfeklerle saldırdı. Saldırı sonucunda 200?den fazla insan hayatını kaybetti. Bu olay
sonrası BM Güvenlik Konseyi?nde Beşar Esad?a görevden çekilerek yetkilerini yardımcısına bırakması
çağrısında bulunan tasarı oylandı. On beş üyeden on üçü tasarıya evet derken Rusya ve Çin?in
hayır demesi tasarının geçmesini engelledi.
Putin, Suriye?nin içişlerine karışılmaması gerektiğini açıkladı. 08 Şubat 2012
?Suriye?nin dostları? Tunus?ta toplandı: 68 ülkenin temsilcilerinin katılımıyla gerçekleşen
Suriye?nin dostları toplantısının 2.si Türkiye?de gerçekleştirilecek. 24 Şubat 2012
Avrupa Birliği, Muhalif Suriye Ulusal Konseyi?ni tanıma kararı aldı. 02 Mart 2012
Suriye?nin Homs şehrindeki Kerm el Zeytun Mahallesi, yine vahşi bir katliam haberiyle gündemde.
13 Mart 2012
Türkiye?nin ev sahipliğinde İstanbul?da düzenlenen ?Suriye?nin Dostları? toplantısının ardından
yayınlanan 27 maddelik sonuç bildirgesinde Suriye Ulusal Konseyi?nin Suriye halkının ?meşru
temsilcisi? olarak tanındığı belirtildi. 01 Nisan 2012
Suriye yönetimi, Kofi Annan Planı uyarınca yarın sabah saat 06.00?da operasyonları durduracağını
açıkladı. 11 Nisan 2012
Suriyeli muhalifler Türkiye?de ?ileri karakol? kurdu. 17 Nisan 2012
Suriyeli sayısı 40 bini geçti; Suriye?deki karışıklıktan kaçarak Türkiye?ye sığınan Suriyelilerin
sayısı her geçen gün artıyor. 04 Mayıs 2012
Suriye İhvanı: Bölge Hizbullah belasından kurtulacak; İhvan-ı Müslimin Suriye Başkanı Riyad
Şakfa, Suriye?deki ayaklanmaların başarılı olması halinde sıranın İran?a geleceğini söyledi. 06 Mayıs 2012
Malatya?dan kalkan keşif amaçlı F-4 savaş uçağı, Suriye güçleri tarafından düşürüldü. 22 Haziran 2012
Suriye: Bu bir saldırı değil kazadır; Suriye yönetimi, uçak krizi ile ilgili ilk resmi açıklamayı A
Haber?e yaptı. 23 Haziran 2012
Beşar Esad Cumhuriyete röportaj verdi; Ağırlıklı olarak düşürülen uçak hakkında konuşan
Esad?ın şu sözleri manidardı: ?Ben kişisel olarak koltuğu düşünmüş olsaydım Amerikan telkin ve talimatlarını
yerine getirirdim. Petro-dolarların peşinden koşardım ve kendi ilkelerim ve ulusal tutumumdan
vazgeçerdim. Ama daha önemlisi ülkemde füze kalkanı kurulmasına izin verirdim.? 02 Temmuz 2012
BM?nin 30 Haziran?da Cenevre?de imzaladığı, Suriye?de geçici hükümet kurulmasıyla ilgili son
planını (geçici hükümetin Esad?ı dışlamadığı gerekçesiyle) Suriye muhalifleri tarafından reddedildi.
3 Temmuz 2012
?Suriye Halkının Dostları Grubu?nun üçüncü konferansı bugün Fransa?nın başkenti Paris?te
düzenleniyor. 100?den fazla ülkenin temsilcisinin katılacağı toplantıya, Esad rejimini destekleyen
Rusya ve Çin katılmıyor. Toplantıda Türkiye?yi Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, ABD?yi Hillary
Clinton temsil ediyor. 6 Temmuz 2012

Esad?ın 5 kurmayı öldürüldü; Suriye?nin başkenti Şam?da Ulusal Güvenlik binasını hedef alan
intihar saldırısı düzenlendi. Saldırıda Suriye Savunma Bakanı, İçişleri Bakanı, Esad?ın Özel Temsilcisi,
Suriye İstihbarat Teşkilatı Muhaberat?ın Tahkikat Bölümü Başkanı ile Genelkurmay Başkan Yardımcısı
ve Devlet Başkanı Beşar Esad?ın eniştesi Asıf Şevket yaşamını yitirdi. Özgür Suriye Ordusu,
saldırının sorumluluğunu üstlendi. 18 Temmuz 2012
Özgür Suriye Ordusu?nun Türkiye-Suriye sınırındaki Bab el-Hava Sınır Kapısı?nı ele geçirdiği
bildirildi. 20 Temmuz 2012
Suriye?nin kuzeyindeki orman yangınları devam ediyor; Muhaliflerin saklandığı ormanlarda
Suriye ordusu tarafından çıkartılan yangınlarda çok sayıda alan zarar gördü. 25 Temmuz 2012
Suriye?nin kuzeyinde Kürtlerin Kobani, Afrin, Amude, Ayn El Arap ve Tirbespi?de yönetimi
devraldığını açıklamasından sonra gözler bölgenin merkezinde olan en büyük kent Kamışlı?ya çevrildi.
26 Temmuz 2012
Arap Baharını ?kargaşa tufanı?na benzeten Romney, ?Özgür Suriye Ordusu?nu silahlandırmalıyız?
dedi. 30 Temmuz 2012
Kofi Annan arabuluculuk görevini bıraktı. 3 Ağustos 2012
Suriye Başbakanı Riyad Hicab, Ürdün?e kaçarak muhalefetin safına geçtiğini açıkladı. 07 Ağustos 2012
Katar, Suriye rejiminden kopanlar için 300 Milyon dolar ayırdı. 09 Ağustos 2012
Suriye?de ölenlerin sayısı 20 binden fazla; Suriye İnsan Hakları İzleme Örgütü (SNHR),
Suriye?de olayların başladığı günden bu yana 20 bin 148 kişinin öldüğünü duyurdu. 12 Ağustos 2012
Fahreddin Konuralp Memioğlu Halep?te şehid oldu; Türkiye?den yola çıkan Konuralp, İdlib?te
aldığı eğitimden sonra Halep şehrindeki çatışmalarda vuruldu. 15 Ağustos 2012
Ankara, PYD konusunda hazırlıksız yakalandı; Suriye?nin kuzeyinde açılan PKK bayrakları
asırlık ?Büyük Kürdistan? söylemini yeniden gündeme taşıdı. 15 Ağustos 2012
BM gözlemcileri ve barış gücü birlikleri Suriye?den ayrıldı. 20 Ağustos 2012
Filistin Maan haber ajansının haberine göre, siyonist rejim bakan muavini Ayoob Kara?nın
yardımcısı Mandi Safadi?nın Bulgaristan?ın başkenti Sofya?da Özgür Suriye Ordusu ile görüştüğünün
ortaya çıkması, önce İsrail?in Bulgaristan büyükelçisi Shaul K amisa, sonra da İsrail dışişleri bakanı
Avgdor Lieberman tarafından tepkiyle karşılandı. 20 Ağustos 2012
Ateş Lübnan?a sıçradı; Lübnan?da kaçırılan ikisi Türkiyeli 30 kişiyle ilgili soruşturma başlatılması
talep edildi, çatışmalar üçüncü gününe girdi, sekiz kişi hayatını kaybetti. 22 Ağustos 2012
BM Genel Sekreteri?nin İnsani İlişkiler Yardımcısı ve Acil Yardım Koordinatörü Valerie
Amos, Suriye?deki iç savaşın 2,5 milyon insanı mağdur ettiğini söyledi. Dünyaya acil yardım çağrısı
yaparak ülkede durumun her geçen gün daha da kötüye gittiği uyarısında bulundu. 24 Ağustos 2012

Suriye sınırında kritik adım; Türkiye ile ABD arasında kurulan ?operasyonel mekanizma? toplantısından
Suriye sınırına ?istihbarat kalkanı? oluşturulması kararı çıktı. 24 Ağustos 2012
Türkiye?deki Suriyeli göçmen sayısı 78 bin 409?a ulaştı; Ahmet Davutoğlu: Mülteci sayısı 100
bin olduğu takdirde tampon bölge seçeneğini devreye sokabiliriz. 25 Ağustos 2012
Esad tekrar kamera karşısında; Rejim yanlısı el-Dünya televizyonuna verdiği röportajda olaylardan
Türkiye?yi suçlayan Esad, aynı savunma politikalarına devam etmekte kararlı. 29 Ağustos 2012
?Bağlantısızlar Zirvesi?nde gündem Suriye; İran?ın başkenti Tahran?da yapılan Bağlantısızlar Zirvesi?nde
Suriye?deki çatışmalar ve kriz tartışılırken çözüm olarak temas grubu önerisi getirildi. 30 Ağustos 2012
Muhaliflerle ordu birlikleri arasındaki çatışmaların devam ettiği Suriye?de, son iki günde en az
347 kişi hayatını kaybetti. Muhalifler, Hama?da bir uçağı düşürdüklerini iddia etti. 30 Ağustos 2012
Çözüm arayışları; Arap Birliği Genel Sekreteri Nebil el-Arabi ile BM ve Arap Birliği Suriye
Özel Temsilcisi El-Ahtar el-İbrahimi?nin 2 Eylül?de Kahire?de bir araya geleceği bildirildi.
Beşşar Esad?ın kardeşi Mahir Esad, Lazkiye?de gizlice gömüldü. 2 Eylül 2012
Suriye?de 18 aylık isyanda Ağustos ayı, 5 binin üzerinde can kaybıyla en kanlı ay oldu. Çatışmaların
Halep?e sıçramasıyla ölümlerin arttığı Suriye?de devlet ile rejime karşı savaşan silahlı gruplar
birbirlerini katliam yapmakla suçluyor. 03 Eylül 2012
Savaş bölgelerinde 40 yıldır çalışan ve Halep?te bir hastanede gizli görev yapan Fransız cerrah
Beres, Suriye?de ölü sayısının en az 50 bin kişi olduğunu söyledi. 04 Eylül 2012
Mursi: Dört ülke Suriye için toplanacak; Mısır Cumhurbaşkanı, Türkiye, İran ve Suudi
Arabistan?ın da katılacağı Suriye konulu toplantı yapılacağını açıkladı. 05 Eylül 2012
Uluslararası Kızılhaç Örgütü?nün yeni Başkanı Peter Maurer Cenevre?de gazetecilere yaptığı
açıklamada, Beşşar Esed ile bu hafta tutuklulara erişilmesi, ihtiyaç olan teslimatın ulaştırılması ve
yüz binlerce kişiye gıda, ilaç ve diğer tedariklerin ulaştırılması konularında olumlu görüşmeler yaptıklarını
söyledi. 07 Eylül 2012
Şam?ın Rükneddin Semtindeki el-Rükniye Camisi?nden çıkışları sırasında cami çıkışı yakınlarında
park edilen bombalı motosiklet havaya uçtu. 6 kişi hayatını kaybederken 4 kişide yaralandı.
08 Eylül 2012
Rusya, Suriye Krizini Güvenlik Konseyi?ne Getiriyor; Rusya, Cenevre?de mutabakata varılan
Suriye barış planını ay sonunda yapılacak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi?ne taşımaya hazırlanıyor.
08 Eylül 2012
Tunus Nahda Hareketi lideri el-Gannuşi, Suriye?deki çatışmanın, Sünniler ile Şiiler arasında
değil, diktatörlüğü savunanlarla özgürlük isteyenler arasında olduğunu söyledi. 08 Eylül 2012
Rusya ve İsrail, Alevi devleti istiyor; Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed?in yakın arkadaşı ve
eski danışmanı Eymen Abdül Nur: ?Rusya ve İsrail, Alevi devleti istiyor? dedi. 11 Eylül 2012

Beşşar Esed?e büyük darbe; Esed ailesinden Albay Pilot Yusuf el-Esed, Suriye rejiminden ayrıldığını
duyurdu. 15 Eylül 2012
Suriye?deki krize çözüm arayışları; Suriye?de muhalifler BM ve Arap Birliği Suriye Özel Temsilcisi
İbrahimi ile görüştü. 15 Eylül 2012
Hristiyan gençler de ÖSO?ya katılıyor; Suriye güvenlik güçlerinin düzenlediği askeri operasyonların
ülkedeki azınlıkların muhaliflerin safına geçmesini hızlandırdığı bildiriliyor. 19 Eylül 2012
El Arabiya televizyon kanalının haberine göre çocuklarının eğitimi için Dubai?ye gittiği belirtilen
Büşra Esad?in Suriye rejiminden ayrıldığı belirtildi. 20 Eylül 2012
Hamas, Suriye?deki Bürosunu Kapattı; Hamas?ın, Suriye?deki bürosunu daimi olarak kapattığı
ve burada görev yapan personelin Mısır?ın başkenti Kahire?ye nakledildiği bildirildi. 20.09.2012
Akçakale?nin sınır komşusu olan Telebyad?da süren çatışmaların ardından ilçe merkezindeki
büyük direğe asılı Suriye bayrağı indirildi. 20 Eylül 2012
Suriye?de son durum; Suriye hükümeti ve muhalif güçler arasındaki çatışmalar, özellikle Şam
ve Halep?te yoğun bir şekilde devam ediyor. 21 Eylül 2012
????????.


Taraflar
Her ülkede olduğu gibi Suriye?de de siyasi ve iktisadi taleplerde bulunan bir muhalefet var. Bu
muhalefet, yıllarca daha özgürlükçü, daha demokrat, daha sosyal bir Suriye istiyordu. Olayların başlangıç
evrelerinde de bu taleplerle yola çıkılmış, reform çağrıları yapılmıştı. Tamamen sivil bir yapıda
olan protestolar kan akmaya başladıkça evrilerek devrim formatına bürünmüştür. Bu aşamadan
sonra örgütlenen unsurlar silahlı muhalefeti doğurdu. Şu aşamada iki ayrı yapı mevcuttur. Yani sivil
unsurları ?Ulusal Konsey?, askeri unsurları ?Özgür Suriye Ordusu? temsil etmektedir. Yalnız bu üst
çatılar sağlıklı işlememektedir. Muhalefet içerisinde; bölgede etkin olan aşiretler, sosyalist/komünist
örgütlenmeler, laik/seküler hayat tarzı ve taleplerle sokaklara dökülen gençler, liberal özgürlükçü
aktivistler, yurtdışında yaşayan elit kesimler, iki taraftan da ajanlar, milliyetçi akımlar, İhvan-ı Müslimin
tabanı, sonradan dâhil olan El-Kaide ve farklı İslami gruplar sayılabilir.

Muhalefet, ilk önce sağlıklı bir zemin ve hukuk oluşturmak zorundadır. Bu kadar çeşitli, bu
kadar dağınık ve birbiriyle iletişimi zayıf İslami, seküler, milliyetçi akımların, bölgesel aşiretlerin,
El-Kaide?nin, yurtdışındaki elitlerin, iki taraflı ajanların kol gezdiği bir muhalefet ağı nasıl bir yol
izleyecekse izlesin karşısındaki için bir muhatap çıkartmak ve belli bir hukuk dâhilinde hareket etmek
zorundadır. İletişimsiz, hukuksuz bir zeminde her an her türlü provokasyon olabilir ve sağlıklı
bir çözüm yolu bulunamaz. Bu noktada El-Kaide?nin de mevzuya dâhil olmasını değerlendirmeye
alırsak içinden çıkılmayacak bir yola girdiğimiz gözlemlenebilmektedir. Haricen ayaklanmayı asıl
başlatan aşiretler ayrı hareket etmekle birlikte farklı istek ve arayışlar içerisinde olan topluluklar da
mevcuttur. Muhalefet içerisinde bizi bağlayan en bariz oluşum ise; İhvan-ı Müslimin hareketidir
ve onun da ne kadar etkin olduğu tartışmalıdır. Çatıyı temsil eden Ulusal Konsey ve Özgür Suriye
Ordusu?nu da laik ve pozitivist kesimin oluşturduğu aşikârdır. Ve Esad sonrasında Batı?nın desteğiyle
iktidarı temsil edecek olan da bu üst çatıdır.

Muhaliflerin cephe aldıkları, ?Esad? adı altında ifade edilen statüko ise; dışarıdan görüldüğü
gibi net değildir. Devlet başkanı olarak vitrinde duran Beşar Esad, cereyan eden olayların çok azına
hâkimdir. Sahnede Esad olsa da perde arkasından Suriye derin devleti ve statükoyu oluşturan diğer
unsurlar süreci yönetmeye çalışmaktadır. Ayrıca bürokrasi içerisindeki yabancı güçlerin (Rusya,
ABD, AB ülkeleri gibi) etkisi ve çıkar savaşımı devam etmektedir. Ordu içerisinde de Mahir Esad
başta olmak üzere muhtelif canilerin fevri hareket ettikleri, sokaklarda ise Şebbiha yapılanmasıyla
katliamlar yapan unsurları ayrı değerlendirmek lazımdır. Asıl süreci Esad?a danışmanlık yapan ve
enformasyon sağlayan kişilerin yönettiğini söyleyebiliriz.

Suriye halkının durumu ve talepleri ise bazı noktalarda farklılık arz etmektedir; tek istekleri
statükonun yıllarca süregelen psikolojik baskılarını gidermek, özgürlük alanı kazanmak, yolsuzluğun
ve yoksulluğun yok olması, makul iş imkânları, medya özgürlüğü, sosyal hizmetler gibi insani
taleplerdi. Suriye ordusu gibi muhtelif muhaliflerin zulümleri ve muhaliflerin tuttukları cephelere
ordunun bombardımanı altında kalan halk; kaos ortamı içerisinde evlerinin başlarına yıkılmasını,
binlerce insanın ölmesini, milyonlarcasının dolaylı etkilenerek zarar görmesini, anaların/çocukların
ağlamasını, sağlık sorunları içerisinde aç/susuz kalmak istemiyorlardı ve istememekteler?

Her üç kişiden birinin muhaberat olduğu bir toplumda yaşamış insanların bu psikolojiyi bir
anda atmaları kolay olmadığından muhalif gruplar da birbirine güvenmiyor, ayrı hareket ediyor.
Hatta aynı gruptan aynı cephede çarpışan insanlar bile güvensizlik içinde mücadele ediyor. En basitinden
Esad ordusundan kaçan askerlerin Esad?a çalışmadığı, istihbarat sağlamadığı ne malum diyerek
şüphe içindeler. Aynı şekilde Suriye ordusundan ayrılmaya karar verip de ajanlık için kalmaya
devam edip istihbarat sağlayan kişilerin mevcudiyeti de Suriye ordusu içinde güvensizliklere neden
olmaktadır. Bu ortamda iki taraf için de sağlıklı bir mücadelenin yürütülmesi mümkün görünmüyor.

Bu iki ana cephe haricinde, uluslararası platformda taraf seçen ve destekleyen unsurlar ise;
Esad?ın tarafında İran, Rusya, Çin başta olmak üzere uzak doğu ülkeleri, Latin Amerika ülkeleri,
Nasrullah önderliğindeki Hizbullah ve bariz bir açıklama yapmayarak tarafsızlığını korumakla
birlikte yakın bir geçmişte şartlar gereği Kahire?ye taşınan Hamas?ı sayabiliriz. Muhaliflerin tarafında
ise Arap birliğinin etkin para babaları olan Suud/Katar/Bahreyn/Kuveyt başta olmakla birlikle
ABD, Fransa ve İngiltere?nin önderliğindeki Batı ittifakı, bölgenin karışıklılığından nemalanan ve
sessizce ellerini ovuşturarak olan biteni izleyen ?tilki İsrail? ve bölgenin abisi büyük Türkiye ile bu
odaklar haricinde son zamanlarda müdahil olan El-Kaide ve son olarak da yıllarca bölgede baskı
altında bırakılmış Arap baharı dolayısıyla güçlenip söz hakkı bulan diğer ülkelerdeki İhvan-ı Müslimin
unsurları durmaktadır. (İhvan?ın duruş ve taleplerini diğer unsurlardan ayrı değerlendirmek
gerektiğini düşünüyoruz.) Mezhep taassubu ve medyanın yönlendirmeleriyle istenilen yere çekilen
Müslümanların, durması gereken yeri sorgulamaları gerekmektedir. İlla bir tarafta durmak zorunda
da değiliz; özgün, adil ve onurlu bir duruş sergileyerek yolumuzu çizebiliriz?

Türkiye Müslümanlarının durumu ise içler açısıdır. Bölgede oluk oluk kan akarken şahsi fikir,
duygu, ihtiras, doğruları altında birbirlerine hakaret eden, dinlemeden tanımlayıp itham eden,
(her iki taraf içinde geçerlidir) enformasyon kirliliği içerisinde beyinleri bulanmış, aciz topluluklar
durmaktadır. Türkiye gibi diğer İslam topraklarındaki kitleleri de 3?e ayırmak mümkündür. Birinci
grupta; cahilliklerinden ve taassuplarından kaynaklı hayat anlayışlarıyla ve yine yanlı bilgilendirmelerle
kışkırtılarak Esad?a pür destek diyen, Esad?ı masum ve haklı gören kesim bulunuyor. Bu kesim,
konjonktür dahilinde taraf tutmaya ve taraflarını belli etmeye zorlanmış, Esad karşısında savaşan
bütün unsurlara terörist demekte ve bu gözle olayı değerlendirip hüküm verip, fiil ve söylemde bulunmaktadır.
İkinci grup ise; Muhaliflere pür destek veren, canı gönülden mazlumun yanında duran
samimi Müslümanlardır. Yalnız bu kesimin bazı handikapları vardır ve temkinlilerin eleştirileri bu
düzlemde şekillenmekte ve ayrışmaktadırlar. Başta olayı salt duygusal, sığ ve ferasetsizce değerlendirip
anlık tepkilerle fiil ve söylemler serdetmektedirler. Bölgede can veren, acı çeken insanların
mazlumiyeti üzerine sarf ettikleri söylemler haricinde olayın öncesine, sonrasına, arka planına, 
sonuçlarına dair hiçbir fikir ve söylem geliştirmemekte, akan suya/esen rüzgâra sorgusuzca kapılan,
sadece ?bölgede zalim bir kişi, zulüm altında bir halk var ve bu zalim devrilmelidir? demektedirler.
Bu düşünce kapsamında faaliyet gösterdikleri, perde arkasını görüp oyunu bozma yolunda tepki ve
söylemde bulunmadıkları için ve en önemlisi de bu kaos dilini yaygınlaştırarak kandan beslenenlere
istemeden taşeronluk yaparak olası acı sonuçların kapısını zorlamaktadırlar. Üçüncü grubun ise;
olayda tamamen siyah ve beyaz renklerden ziyade gri tonlar ve belirsizliklerin, çok bilinmeyenli
denklemlerin varlığını dillendiren, olayın sanıldığı kadar net değil çelişkilerle dolu olduğunu sarf
eden, ayaklanmamın ve rejimin tümünü desteklemeyip mesafe koyarak belli noktalarda iki cephenin
de gerekli/korunması gereken noktalarını belirten, ne Esadçıyız ne emperyalistiz diyen, aklı selimi
temsil etmeye çalışan, en az muhaliflere pür destek verenler kadar bölgedeki acıyı hissedip paylaşan
ve hatta daha çok kan dökülmesin diye makul bir yol arayışı içinde çırpınan, laf anlatmaya çalışan,
düşünen kesim olduğunu söyleyebiliriz. Bu kesim resmin bütününe bakarak olayı değerlendiren
ve gördükleri kadar tehlikeli olan bu süreç hakkında ilgilileri uyarmaya çalışan (her ne kadar ?dur?
dedikleri anda Esadçı yaftasını yapıştırsalar da), perde arkasında dönen oyunları/hesapları dillendiren,
farkındalık yaratmaya çalışan,?temkinliler? olarak nitelendirilen kesimdir. (Bu kesimle Türkiye
içerisinde CHP?nin başını çektiği ulusalcı kesimin söylemlerindeki benzerlik farklı düşünce ve mecralara
çekilmemelidir. Çünkü bu ulusalcı kesimin olaya bakış açısı, düşünceleri, talepleri, beklenti
ve çıkarları farklılık arz etmektedir. Salt ulusal siyasi ve iktisadi çıkarları için çatışmayı istemiyorlar.)

Muhaliflere ve olaylara temkinli yaklaşan ve emperyal oyunlara karşı söylem/fikir geliştirmeye
çalışan Atasoy Müftüoğlu gibi Sezai Karakoç gibi, Alparslan Kuytul, Ali Bulaç gibi daha birçok
kanaat önderi ve bu minvalde düşünüp değerlendiren kişiler bir menfaat karşılığı ajanlık mı yapıyor?
Ya da başka bir çıkarları mı var, dertleri tasaları işleri güçleri yok da dün beraber yürüdüğü
kardeşiyle karşı karşıya gelme pahasına dil dökmelerindeki amaç ne? Bu kadar çatlak sesin olması
size de garip gelmiyor mu? Burada ters giden bir şey var mı, diye düşünüldü mü?

İran ve Hizbullah?ın Tarafgirliğinin Dinamikleri Nelerdir?
Sosyal ve siyasi dinamikler gölgesinde Esad?a yönelik İran, Irak ve Hizbullah desteği çok iyi
anlaşılmalıdır. Bu desteği Şiilik dayanışması olarak yorumlamak bizleri Ortadoğu?daki siyasal çekişmeyi
anlamaktan uzaklaştıracaktır. Suriye?ye yönelik İran-Hizbullah desteğini son 20 yıldır bölgedeki
hemen her olayda kendini gösteren değişim/statüko çekişmesi olarak görmek daha doğru olacaktır.
Bu cephe, Suriye?deki olayları bir hak mücadelesi olarak değil, İsrail karşıtı direniş bloğunun
en önemli ayaklarından birine karşı yapılmış hamle olarak görmektedir. Bunları belirtiyoruz, çünkü
cepheleşmenin mantığını/dinamiklerini anlamadan yapılacak yanlış tespitler, çözüm yolundaki belirsizliği
daha da artıracaktır. Gerekçelerin doğruluğu yanlışlığı ayrı tartışma konusudur; mevzunun
ne olduğu net olarak belirtilmeli, yanlış aksettirilmemelidir.

İran?ın ve Hizbullah?ın müdahilliğini mezhep merkezli değerlendirmek çok yanlıştır. Mezhep
farklılığı üzerinden yürütülen dili kesinlikle bırakmalıyız. Nasrullah da Ahmedinejat da çok iyi bilmektedir
ki; Esad?ın dinle diyanetle, Şiilikle alakası yoktur. Esad?ı desteklemelerinin tek nedeni stratejiktir.
İran, haklı olarak bölgedeki etkinliğini uzun vadede muhafaza etmek istemektedir. Özelde
de Hizbullah ve Hamas direniş örgütlerine açılan kapısının kapanmasını istememektedir. Bu 
örgütlere, İran?ın vermiş olduğu para ve silahtan müteşekkil lojistik desteğin ehemmiyetini vurgulamamıza
gerek yok sanırım. Hizbullah?ın verdiği destekte İran?la olan bu ilişkisinden kaynaklanmaktadır
ve Suriye, İran içinde bölgedeki İslami direniş örgütleri içinde son kaledir. Hamas yıllarca Suriye?yi
üs olarak kullanmış, bütün lojistik desteğini bu kanaldan sağlamıştır. İyi ya da kötü mevcut olan bu
kale de düştüğü takdirde yakın gelecekte direniş kültürünü canlı tutan bu unsurların sonu gelecektir.
Ve bölgede Türkiye gibi ehlileştirilmiş sistemler kurulacaktır. İran baştan beri oynanan oyunları fark
edip taraf tutmuştur ve istese olayların ilk dönemlerinde bir şeyler yaparak durumu makul bir zemine
çekebilirdi, ama şimdilerde elinden bir şey gelmiyor çünkü olayın boyutları kimsenin altından
kalkmayacağı seviyelere ulaşmış, istenilen kaos ortamı sağlanmıştır...

Ve en önemlisi de Suriye?den sonra sıranın İran?a gelme ihtimalidir. Sünni Arap taassubunun
bakışı aşikârdır ve son dönemlerde medyayla Türkiye halkı nazarında uyandırılmaya çalışılan ve
hatta uyandırılan İran düşmanlığı da ortadadır. Bu atmosfer içerisinde yakın gelecekte İran?a yapılacak
bir askeri operasyona destek verilmese bile ses çıkartılmayacağı bir ortama sürüklenmiş durumdayız.
AKP kadroları da, ?Büyük Türkiye?nin rakibi olan İran?a milliyetçilerin bakışı da, İslami
camianın Sünni reflekslerle gösterdiği tepkiler de malumunuz?

Bölgede kartların yeniden karıldığı ve tasfiyelerin birbirini izlediği bu denklem içinde Şii ve
Sünnîlerin birbirleriyle çatışmaları ne Suriye?deki akan kanı durduracak ne de Ortadoğu?nun geleceğine
yönelik senaryoları olumluya çevirecektir. Dar görüşlü Arap rejimleri, bu gelişmeleri İran?a bir darbe
vurma fırsatı olarak gördüklerinden ne pahasına olursa olsun Esad?ın gitmesi için bastırırken; özellikle
Batılı operasyonlara da sıcak bakan işbirlikçi yaklaşımlar içindedirler. Karşı tarafta yer alan İran ve
Irak da kendi stratejik kazanımları için ne pahasına olursa olsun Esad?ın kalması için çabalamaktadır.

Olayların, hâkim medyanın kullandığı dildeki gibi Şia-Sünni farklılığından kaynaklanmadığı
ortadadır. Çünkü bakıldığında, 20 aylık çatışma süresinin son 3-4 ayında olayların sıçradığı ülkenin
en büyük şehri Halep?in %90?ının Sünni kökenli vatandaşlardan oluştuğunu herkes bilmektedir.
Madem alevi Esad hanedanlığı Sünniliğe karşıydı neden 3-4 ay öncesine kadar Halep gibi bir Sünni
şehrinden bir tek ses bile çıkmıyordu. Halep?e olayların nasıl sıçradığı da ayrı bir tartışma konusudur...
Yine çatışma alanlarındaki bariz çelişkilerden biri de Suriye?nin kuzey batısında bulunan çatışmaların
en acımasızca yaşandığı Lazkiye, İdlib, Tartus gibi bölgelerde çoğunlukla Şii Müslümanlar
ve Kürt ahalinin yaşamakta olduğudur. Sorun mezhep farklılığından kaynaklanmış olsaydı bu Şii
bölge halkı Esad?dan ve Esad bu Şii bölge halkından ne istiyordu acaba ve ne oldu ya da hangi süreçlerden
geçildi de bu noktaya gelindi, diye sormak gerekmez mi? Yani demek istediğimiz Suriye?de cereyan
eden olayların mezhep faklılığıyla alakası yoktur. Ayrıca çatışma yaşanan bölgelerin sosyolojik
boyutları derinlemesine incelendiği takdirde daha birçok çelişkilerin olduğu görülecektir.

Medyanın kullandığı dili ve uyandırılmaya çalışılan algıyı gözler önüne seren, Ahmet
Hakan?ın ?Diktatörün mezhebi olmaz? yazısında belirttikleri manidardır. ?Başka diktatörleri bağlı
bulundukları mezhepleriyle anmıyorsak, Suriye diktatörünü neden mezhebiyle birlikte anıyoruz?
Mısır diktatörü Hüsnü Mübarek?in ?Sünni? olması ne kadar anlamlı ise Suriye diktatörü Esad?ın
?Nusayri? olması o kadar anlamlıdır. Neden ?Libya?nın Sünni diktatörü? demiyoruz da, ?Suriye?nin
Nusayri diktatörü? diyoruz? Esad?ın bir ?Nusayri cuntası? oluşturduğu da balondur: O cuntanın
kahir ekserisi Sünnilerden oluşmaktadır. Esad?ın kabinesinde kaç Sünni bakan olduğuna bakmak
yeterlidir. Diktatör diktatördür; Sünni?si, Alevi?si, Nusayri?si olmaz. Cunta cuntadır... Sünni cunta,
Alevi cunta, Nusayri cunta olmaz.?

İsrail Esad?ın Gitmesini İstiyor mu? İstemiyor mu?
İsrail?e yarıyor mu yaramıyor mu, sorusu herkes için önemlidir sanırım; her iki taraf da İsrail
bize karşı diyor. Mevzuyu sadece İsrail merkezli değerlendirecek değiliz tabiî ki, yani İsrail?e yarıyor
veya yaramıyor diye masum insanların ölmesine göz yumacak, onlar üzerinden hesap yapacak değiliz,
ama önemli etkenlerden biri olarak mevzu etmek gerekmektedir. Tarafların temennileri, istekleri,
inanmak istediklerinden ziyade veriler incelendiğinde bariz olarak gözükmektedir ki; Esad?ın gidişi
İsrail?in işine yarıyor ve gitmesini istiyor? Denilmektedir ki; ?Suriye yönetimi İsrail için tehdit değildi?,
?30 yıldır işgal altındaki Golan tepeleri için bir kurşun bile atmadılar?, ?İsrail Suriye?den memnundu?
gibi tespitlerle açıklama yapmaya çalışan arkadaşlar bilmiyorlar mı ki; İsrail?i besleyen en önemli unsur
Ortadoğu dâhilinde cereyan eden kargaşa ortamıdır, belirsizlik, mezhep çatışması ve istikrarsızlıktır.

Madem İsrail Esad?ın gitmesini istemiyor, ABD neden istiyor acaba, diye sormak gerekmez
mi? Tarih boyunca, Ortadoğu?da İsrail?in menfaatine olmayan bir şeyi ABD?nin istediği görülmüş
müdür? Obama?nın ?Ortadoğu?da kırmızıçizgimiz İsrail?in güvenliğidir? açıklamasından da anlaşılacağı
üzerine böyle bir şey söz konusu bile değildir. ABD?nin tarafını açık olarak belli etmesiyle
İslami ve antiemperyalist tepkilerin olayda belirleyici olduğunu gören Batı ittifakı ve İsrail sessiz
kalmaya çalışarak, Esad?ı devirecek olan bölge halkının tepkisini çekip ?İsrail istiyorsa burada bir
bit yeniği vardır? dememeleri ve uyanmamaları için sesini pek çıkartmayarak oturduğu yerden bizi
izlemektedir? Ayrıca İsrail?in istemediği bir şey için bu kadar sessiz kalıp, istediği doğrultuda bir

şey yapmadığını gördünüz mü hiç? Ki bütün bu sessiz kalma çabalarına rağmen Debka, Haaretz gibi
İsrail basınına yansıyan, kulislerde konuşulan bazı yetkililerin vermiş olduğu demeçler bize göstermektedir
ki; İsrail Esad?ın gitmesini istemektedir. Tam tersi olarak birkaç söylem haricinde hiçbir
ortamda Esad?ın kalmasını istediklerine yönelik bir açıklama/ibare/söylem yoktur.

Bazı yorumcular ?Eğer İsrail?in çıkarı rejimin bir an önce devrilmesinde olsaydı şimdiye kadar
devirmişlerdi ve Esad gitmişti? diyorlar. İsrail, ABD üzerinden Esad?ın gitmesi için elinden
geleni yapıyor, daha önce sarf ettiğimiz gibi (İslam dünyasından gelecek tepkileri bertaraf etmek
için) bunu açıktan yapmıyor; ki zaten istediğini bölge halkları yapıyor. Mantık ve siyasetten nasibini
almış biri bunun sağlamasını kolaylıkla yapabilir. Herkesin malumudur ki sessizlik, mevcut durumu
ve gidişatı kabullenip istemek anlamına gelmektedir. Esad?ın gitmesini istemiyorsa sessiz kalmaz, bu
sessizliğinden onayladığı anlamı çıkmaktadır. İsrail özelde Esad?ın gitmesini istiyor, genel olarak da
bu kaos ortamından memnun ve devam etmesini istiyor. ABD önderliğindeki BM ve NATO kuvvetleri
de hem bu operasyonun maliyetinin altına girmek istemiyorlar hem de askeri olarak ellerindeki
güçle bu riske girmek istemiyorlar (İktisadi kriz içinde boğuşan AB ülkeleri daha Libya operasyonun
altından kalkmış değiller). Ayrıca Rusya ve Çin?in veto edeceklerini bildiklerinden şimdiye kadar
askeri bir müdahaleyi teklif etmediler. Bilseler ki Rusya ve Çin onay verecek, hemen teklif hazırlanır
ve bombardıman başlardı.

Yapılan hesaplardan ziyade hesabın tutmama ihtimali hasebiyle, İsrail içerisinde de iki farklı
görüş mevcuttur. Bazı kesimlerin; belirsizlikten dem vurarak sonrasına dair çekincelerinin olduğunu
ve Esad sonrasında İhvan veya selefi odakların başa gelerek İslami bir yapı kurma ihtimali
üzerine tedirgin düşünceler içerisinde söylem geliştirdiğini görüyoruz. (İnşallah kaygılarımızda biz
yanılırız ve böyle bir şey olur, ama dışarıdan gelen El-Kaide, etkinliği çok az olan İhvan ve muhtelif
İslami hareketlerin Esad sonrasında bir varlık gösteremeyeceğini, tam tersine mevcut muhalefetin
üst çatısını oluşturan, uluslararası platformlar tarafından tanınan ve çok daha fazla etkin olan
seküler odakların şimdiye kadar verilen dış desteklerin karşılığı olarak başa getirilecek olduğunu
düşünmekteyiz.) Ayrıca daha önce dinlediğimiz/izlediğimiz komik bir tiyatro sahnelenmekte ve
?Böyle devam ettiği takdirde, Esad devrileceğini anladığı anda elindeki nükleer silahları Hizbullah?a
aktaracak? tehdidiyle İsrail, Esad?ın gitmesini istemiyor deniyor. Buna inanan kişilere söyleyecek
sözümüz yok? Bir diğer kesim ise; Esad?ın devrilmesini ve sonrasında bu kaos ortamının devam
etmesini, mezhep çatışmasını ve iç savaşın sürmesini, aynı zamanda muhalefet içerisinde oluşacak
iktidar mücadelesiyle yüz binlerce insanın ölmesini, bölgenin iktisadi olarak çökmesini, bu olanlarla
Müslümanların gündemini meşgul etmeyi amaçlamakta ve istemektedir. Bütün bunlardan sonra da
Batı antlaşmalarına uyan, ehil, demokrat, anayasasında şeriatla hükmolunur yazan laik bir yapının
kurulacağı günleri beklemektedir. Ayrıca; belirsizlikten kaynaklı Esad sonrasına dair çekinceleri
olanlar İsrail iç muhalefeti, bazı düşünürleri ve bilgisiz/tedirgin halkı kapsamaktadır. İsrail iktidarı,
derin devleti, örgütleri, teorisyenleri Esad?ın devrilmesini istemektedirler.

Bu hususları belirttikten sonra İsrail denklemindeki en önemli noktaya gelelim. Evet, salt
Suriye devleti İsrail için bariz bir tehdit değildir, Golan için bir kurşun bile atmamıştır ama bizim
sorunumuz işte tam da burada; işin bir adım sonrasını göremiyoruz. Batı bunları görüp/hesaplayıp/
ona göre hareket ediyor. Suriye doğrudan tehdit olmayabilir ama dolaylı olarak tehdittir, çünkü
İsrail için Suriye demek Hizbullah demektir, Hamas demektir, İran demektir. (Tabi bu unsurların
Müslümanlar için bir anlamı kalmadı, ama İsrail?in varlığı için çok anlamı var ve ona göre hareket
etmektedirler.) Esad sonrasında kuvvetle muhtemeldir ki; İsrail ve Batı ittifakı gardı düşmüş İran?a
sonrasında da Hizbullah ve Hamas?a saldırıp bölgeden silecektir. Sonrasında İsrail, bölgedeki ehil
yapılarla beraber sorunsuz (!) bir Ortadoğu inşasına koyulabilir.

Suriye?nin düşmesi Doğu Akdeniz?deki güç mücadelesi ile de doğrudan ilgilidir. Şu an
Akdeniz?in çevresindeki hemen bütün ülkelerde iktidarlar değişmiştir. Arap ve Kuzey Afrika tarafında
devrimlerle, Avrupa tarafında ise teknokrat hükümetlerle bir dönüşüm yaşandı. Gelen hükümetlerin
hemen her biri bir şekilde Avrupa ve Amerika ile iyi geçinme zorunluluğu hissetmektedir.
Ancak İsrail?in de söz konusu olduğu Doğu Akdeniz?de halen bir belirsizlik yaşanmaktadır. Suriye?nin
düşüşü ile birlikte Akdeniz, Batılı stratejistler için tamamen bir ?durgun göl? haline dönüştürülmüş ve
müstakbel güç mücadeleleri için güvenilecek bir sığınak haline getirilmiş olacaktır. Nihai hesaplaşma
zamanı henüz gelmemiştir. İsrail bunu hızlandırmak için çabalasa da, Batılı stratejistler için ortam
henüz uygun görünmemektedir. Bu uygunluğu sağlayacak en önemli eşiklerden birini, Suriye?nin
İran?dan uzaklaştırılması oluşturmaktadır. Bu aşamada Suriye?deki rejimin Batılıların istediği şekilde
değişimi demek, Ortadoğu?da nihai hesaplaşma zamanının gelmesi demektir. (Ahmet Emin Dağ)

?Bölgede yaşanan olaylara İsrail meselesini merkeze alarak baktığımızda, onun tehdit ve tehlikeleri
nasıl değerlendirdiğini, yaşananlara karşı nasıl tavır geliştirdiğini ve ne denli fırsatlar kolladığını
anlarız. Direniş mantığı (muhalif Suriye halkına karşı değil emperyalizme karşı), Suriye meselesinde
detaylardan bir adım geride durmayı ve büyük resme bakmayı gerektiriyor. Öyle ki bu büyük
resim, Amerika ve İsrail?in bölgeye ve Suriye?nin siyasi kimliğine yönelik sürdürdüğü mücadele ile
doğrudan ilintili olup Suriye?yi yabancılara bağımlı kılmanın yolunu arayan belirgin bir resimdir.?

Doğru Soruları Sormak
Karşılaşılan bireysel, sosyal, siyasal meseleleri ancak doğru soruları sorarak aydınlatabiliriz.
Bir mesele değerlendirmeye alındığında somut verilerden ziyade bir dizi soyut verilerin de irdelenmesi
gerekmektedir. Karşılaştığımız meseleleri doğru anlamak/anlamlandırmak için bir dizi sağlamalar
eşliğinde bazı teyit mekanizmalarını devreye sokmamız gerekmektedir.

Bu hususların en önemlisi ?zamanlamadır?, her doğru her yerde söylenmez ve yapılmaz. Misal;
Esad?ın gitmesi/devrilmesi halkı, bölge ülkeleri ve İslami mücadelenin geleceği için gerekli olabilir,
ama bu noktada zamanlama önemlidir. Nasıl bir atmosferde, kimlerin istediği zaman, sonuçlarının
ve gerçekleşme aşamasında cereyan eden gelişmelerin kimlere yaradığını iyi irdeleyerek, tespit
ve tahlil ederek yola çıkılmalıdır. Gerçekleştirilmesi ?doğru? olan bir şeyde zamansız hamle yağıldığı
takdirde, genelde ?yanlış? sonuçlar elde edilir.

Müslüman şahsiyet, popülizm çarkı içine girip bu atmosferde değerlendirme yapmamalıdır.
Beşeri ideolojilerin ve fikriyatların hüküm sürdüğü bu dünyada, cari ve revaçta olan popüler/hâkim
sistemlerin değirmenine su taşıyacak düşünceler içerisinde Müslüman?ın işi olmamalıdır. Arap baharı
dâhilinde değerlendirmeye alabileceğimiz her başlıkta; NATO, BM, AB, ABD, topyekûn bir
Batı ittifakı medya ve güçleriyle Müslümanların aynı kulvarda at koşturduğunu görmekteyiz. Bu
çarpık ilişki ağını sorgulamadan edemeyiz, bu noktada enformasyon kaynaklarımızı sorgulamamız
gerekmektedir. Tunus?taki haklı halk ayaklanmasının, Wikileaks belgelerinde Tunus devlet başkanının
karıştığı yolsuzlukların açıklanmasıyla başladığını unutmamalıyız. Kuran?ın da emrettiği gibi
kâfirden gelen haberi elekten geçirmeden almamalıydık. Burada mevzu bahis olan haberin doğruluğu
veya yanlışlığı değil; bir haberin veriliş tarzı, zamanlaması ve diliyle nerelere çekilebileceğidir.

Önemli hususlardan bir diğeri de; gerçekleşecek şeyin başlangıç ve gelişim dinamiklerinin
ayrıca değerlendirilmesidir. Arap baharının Suriye yansımasındaki devrimin iktisadi, askeri, siyasi,
fikri dinamikleri nelerdir? İktisadi dinamiklere bakıldığında başta Katar ve ABD kaynaklı olduğu
herkesin malumudur, askeri donanımın nereden neşet ettiği de aşikâr olmakla birlikte, medyayla
doğurulan, yönlendirilen siyasi talep ve ihtiyaçların ne minvalde olduğu da sorgulanmalıdır. Durup
bir dakika düşünmek gerekmektedir; ?bayram değil seyran değil, eniştem beni niye öptü!? ABD, AB,
Arap emirlikleri beni niye destekliyor, ne amaçlıyor, ne çıkarları var? Bu odakların tarih içerisinde
bir amaç ve çıkarı olmadan birisiyle el sıkıştığını, öptüğünü gördünüz mü hiç?

İslam dünyasının da dâhil olduğu doğu medeniyeti müntesiplerinin idrak edemediği, gerektiği
gibi yapamadığı bir başka husus ise; uzun/orta/kısa vade hesabıdır. Ticarette de siyasette de sosyal
etkileşimde de her şeyin kısa vadedeki getiri ve götürüleri, kazanım ve kayıpları gibi uzun vadedeki
sonuçları da dikkate alınmalıdır. Tarihi okuyamayan, dersler çıkartamayan, ileri görüşlülükten
nasiplenmemiş, bir sonraki hamleyi ve karşılaşacağı gerçeği öngöremeyen/ hesaplamayan kişi ve
toplumlar kaybetmeye mahkûmdur.

Karşılaşılan soruyu/sorunu teyit etmenin en basit formülü, sonuç olarak ?kime yarıyor, kime
yaramıyor?un cevabını görmek ve bulmaktır. Bu sorudan yapılacak çıkarım bizlere perde arkasındaki
gerçeği gösterecektir. Her şeyi bir kenara bırakalım; öncesini, başlangıç aşamasını, sonraki süreçte
yaşananları, nedenini/nasıllığını. Şimdiye kadarki yaşananlara, sonuçlara ve sonrasına dair muhtemel
olasılıklara bakalım; 30 bin civarında can gayri insani bir şekilde heder oldu, yüz binlercesi yaralandı,
milyonlarcası en bariz insani ihtiyaçlarını karşılayamaz vaziyette, bölge ekonomisi tamamen
çökmüş durumda, en önemlisi de bu durumun artarak devam etmesi ve diğer bölge ülkelerinde de
aynı tabloyla karşı karşıya kalma ihtimalidir. Her ne olursa olsun, her nasıl olduysa olsun bu sonuç; ne
muhaliflere, ne Esad?a, ne Türkiye?ye, ne Arap emirliklerine, ne Suriye halkına, ne de İslami mücadeleye
yaramaktadır. Bu sonuç; Ortadoğu?da istikrarsızlığı, kargaşayı, kaosu, mezhep çatışmasını, Müslümanların
birbirini öldürmesini isteyen ve nemalanan İsrail?e, ABD?ye ve diğer güçlere yaramaktadır.
Olaylar bu minvalde ilerlerse sonraki süreçlerde Irak, Lübnan ve İran da aynı kaderi paylaşacak ve
bölge kan gölüne dönecektir? Sonuçta biz ne kazanmış olacağız; zalim bir Esad gitmiş olacak, ama
biz çok şey kaybetmiş olacağız? Demokrasi ve özgürlüğümüzü mü kazanacağız, pek sanmıyoruz?

Ayrıca olağan süreç dâhilinde çelişkilerden ziyade berraklık ve tutarlılık aranmalıdır. Bu kadar
karmaşık bir cephede, çelişkiler yumağı içerisinde, her iki cephe içerisindeki güvensiz ortamda,
orantısız/dengesiz/ tutarsız fiiliyat ve söylemlerin sarf edildiği bir zeminde sağlıklı bir mücadeleden,
cepheden ve taraftan söz edemeyiz. Bu denklem içerisindeki soru işaretleri netleşmeden bir söylemde
bulunulması yanlış olacaktır. Bölgedeki acı tablodan rahatsız olan İslami duyarlılığa sahip her
birey bu soru işaretlerini netleştirip sorunun çözümüne dair hamle yapmakla mükelleftir.

Ve de kişi; saf tuttuğu, yanında duran, aynı cephede olan, ağız birliği yaptığı kişiden çıkarım
yaparak durduğu yerin doğruluğunun veya yanlışlığının sağlamasını yapabilir. Tarih boyu bölgedeki
kandan beslenen ABD ve İsrail başta olmak üzere bütün Batı ittifakıyla, Arap emirlikleriyle, (Türkiye?deki
saf ve samimi medya hariç) emperyal ve kapital baronlardan habersiz en ufak bir bilginin paylaşılmadığı
etkin medya odaklarıyla aynı dili kullanmak, aynı safta bulunmak, aynı cephede mücadele
etmek, aynı amaçlar olmasa da aynı yolda yürümek bölgeyi gayri insani bir sürece götürmektedir.

Aynı şeklide ?temkinliler de İran, Rusya, Çin gibi karşı bloğun dilini kullanmaktadır? denilebilir.
Anlık değerlendirdiğimizde yapılan zulmün yanında duran bu cephenin yanında durmak da yanlıştır.
Yalnız bir fark var ki; onların çıkarları emperyal değil ulusal devlet çıkarlarıdır (bunlar ayrı tartışma
konusudur), zaten vurguladığımız yanlış da zahiren anlık değerlendirmelerdir. Ve bakıldığında bu ülkeler,
yaşananlardan önceki durumdan nemalanıyorlardı ve kaos ortamını istemiyorlardı, akan kandan
beslenmiyorlar ve mevcut durumdan bir çıkarları da yoktur. Bu noktada bu durumdan çıkarı olana
bakmamız gerekmektedir. Ayrıca temkinliler olarak İran, Rusya ve Çin devletlerinin pragmatist çıkarları
bizi bağlamaz ve onların çıkarları doğrultusunda söylem geliştirmemekteyiz. Düşüncelerimizle
dolaylı olarak onlara hizmet ediyor olsak bile; bu çıkarlar kan getirmiyor, kandan nemalanmıyor?

Olaylar esnasında orantısız güç kullanmak ve orantısız ceza verilmesi örneklerinde olduğu
gibi karşımızda orantısız bir tablo var. Tamam, Esad diktatördü, (bariz bir can alma olmasa da) yıllarca
Suriye halkı üzerinde psikolojik bir baskı imparatorluğu sürdürülüyordu; Baas rejiminin devrilmesi
ve daha özgürlükçü daha refah içinde bir sosyal yaşam, gelir dağılımın daha dengeli olduğu
bir sistem kurulması zaruriydi, ama bu ihtiyacın/talebin karşılığında ödenmesi gereken bedel denk
olmalı, orantı aranmalıdır. Şu ana kadarki tabloda ise bariz bir orantısızlık var. Son kertede kimin
yaptığı/yaptırdığı, nasıl olduğu, kimin haklı/kimin haksız olduğundan ziyade sonuç önemlidir. Sonuç
olarak olması gereken şeyle olan şey denk, tutarlı ve orantılı olması gerekmektedir. Ama değil?

Batının beslediği ve nemalandığı (zamanlarını doldurmuş) diktatörlerin gitmesi gerekliliği
aşikârdır. Burada mevzu bahis olan sürecin dinamikleri ve kimin yönlendirdiğidir. Başrolde bölge
halkları oynasa da, kameranın arkasında ve başında üçüncü şahısların olduğu aşikârdır. Doğru soruları
sormalıyız. Uzun ve kısa vadede kim kazançlı çıkıyor? Esad?ın gitmesini kim istiyor, kim istemiyor?
Bunların cevabını tümdengelim mantığıyla bir silsile izleyerek bulup, arka planda dönenleri
görebiliriz. Olayı sadece Esad ve mazlum halk boyutuna indirgeyip böyle değerlendirmeye devam
edersek sağlıklı bir sonuç alamayız.

Toplum Mühendisliği
Toplum Mühendisliği; ?bir toplumu amaca uygun nasıl yönlendiririm? strateji modelini üreten
sosyoloji, sosyal psikoloji, ekonomi ve ilgili toplum bilimlerini, araçlarını kullanan bir uzmanlıktır.
Toplum Mühendisliği perspektifiyle düşündüğümüzde uluslararası platformda kimlerin ne yaptığından
neleri yaptırdığından öteye, kimin/kimlerin neye ve nereye ulaşmak istediğini, satır aralarını,
gizli fotoğraflarını okuyabilmek/izleyebilmek mümkündür. Arap baharında neler yaşandığından
çok, kimin neye ve nereye ulaşmak istediğini anlayabilmek gerek; ama ne bir düşünür, ne bir yazar,
ne de bir lider bu çerçevede bir söylemde bulunmamaktadır, çünkü hedefler gizlidir. (Kadri Kanpak)

Dünya siyasetinin ana faktörleri; para, enerji ve silahtır. Medya ile de kitleleri etkileme/yönlendirme
tekniklerine başvurulmaktadır. Dünyanın egemenleri de bunları ve piyasalarını kendi tekellerinde
tutma çabasındadırlar. İnsan bedeni için hava neyse, küresel sistem için para odur; insan
bedeni için su neyse, küresel sistem için enerji ve silah odur. Medya; günlük yaşamda insanları
oyalayacak/yönlendirecekleri bir araçtır. 21.yüzyılın en etkin ana aracı olan bilişim, hem küresel sistemin
oto-kontrolünü hem de sosyal medya aracılığıyla kitleleri etkileyen, toplum mühendisliğine
tabiî kılan hayli dinamik bir ağdır.

Dünya çapında strateji grupları oturdukları yerden bir başka ülkede kitlelerin nasıl yönlendirileceğine
dair strateji üretmekte ve uygulamaktadırlar. Suriye toplumsal hareketliliğinin ilk
evrelerinde, Soros?un desteklediği Otporvari veya onun devamı olan CANVAS?ın eylem kalıpları
kullanılmıştır. Merkezi Belgrat?ta olan CANVAS (şiddet içermeyen direniş ve strateji merkezi) 50
farklı ülkede faaliyet gösteriyor, sivil toplum çerçevesi içinde Amerikan çıkarları için aktivist yetiştiriyor
ve darbe ihracatında medyanın her kolu kullanılıyor. Arap baharı olarak nitelendirilen darbeler
dizisinde, demokrasi uygulayıcısı OTPOR ve CANVAS örgütlerinin parmağı vardır. Mısır?da
halkı sokağa döken 6 Nisan hareketi yöneticileri Muhammed Adel ve Ahmet Maher 2008?de önce
Amerika?ya, 2009?da da Belgrat?a CANVAS merkezine eğitime gitmişlerdir. Soğuk Savaş sonrasında
değişen dünyada, ABD tarafından Rusya?ya karşı kullanılmak üzere finanse edilen bu strateji merkezleri,
ilk uygulama ve tecrübelerini Gürcistan, Ukrayna ve Baltık ülkelerinde gerçekleştirmiştir.
Sırada ise Ortadoğu ve Orta Asya tiranlıkları vardır. Bu toplum mühendisliği projeleriyle kitleler
olmadıkları/düşünmedikleri şeylere inandırılmaktadırlar.

Anti emperlalist/kapitalist/modernist kesimler yıllardır medyanın etkinliğini ve tehlikesini
dillendirmekteydi ama görülmektedir ki medyanın gücünü yeteri kadar idrak etmiş değiliz.
Medya?nın toplum mühendisliği ilmindeki ehemmiyeti herkesin malumudur; ama bilmek, her zaman
hakkıyla idrak etmiş olmak anlamına gelmiyor.

İnsanoğlu çok boyutlu bir evrende yaşamaktadır. Bizim algılayabildiğimiz 4 boyut haricinde
son zamanlarda fizik dünyası 11 boyuttan bahsetmektedir. Aynı şekilde toplumsal arena da çok
boyutlu bir yapı arz etmektedir. Ortada cereyan eden olayları gözlerimizle 3 boyutlu olarak görmekteyiz,
hele hele televizyon karşısında bu görüş kabiliyetimiz tek boyutlu bir yapıya bürünmektedir.
Toplumu istediği doğrultuda değiştirme iddiası olan birisi, herkeste olan bu 3 boyutlu görüş açısını
genişletip daha derinleri, daha uzakları, arka planı, toplumun psikolojik ihtiyaçlarını, açıklarını ve
zaaflarını görmeli, irdelemeli ve bunlara göre bir strateji geliştirmelidir.

Aynı şekilde muhaliflere karşı akıl almaz zulümler yapan, kan döken, pervasızca hareket eden
Esad birliklerini oluşturan Suriye ordusu ve destek veren halkı da bu toplum mühendisliğine tabiî
kılınmış/ işlenmiş/ biçimlendirilmiş/ istenilen düzleme çekilmiştir. ?Muhalifleri? ülkelerinin egemenliğine
kastetmiş, tamamen dış menşeli olan ?teröristler? olarak gösterilmiş/ düşündürülmüş/ aldatılmıştır.
Bu algı çarpıklığını, doğan bu havadan etkilenen ülke içi muhafazakâr unsurların telkinleri,
edinilen/edindirilen yanlı enformasyonlar da beslemiştir. Ayrıca Esad, çevresindeki statükocu
danışmanları tarafından yanlış bilgilerle yönlendirilmiş ve halkın haklı taleplerini fark edemeyerek,
kendi halkını terörist olarak görmüştür. Ve doğru orantılı olarak buna yönelik politik dil ve savunma
stratejisi geliştirilmiştir. Esad taraftarı halk da, kolluk kuvvetleri de buna inandırılmıştır. Bu saatten
sonra hakikat fark edilse bile artık çok geçtir; kitlerin gözü kararmış ve akan kanların ardından
(haklı olarak) kindarlık doğmuş/film başlamıştır. Gözleri açık uyuyan herkese iyi seyirler?

Bu hamleler yapılırken, her aşama bilfiil müdahillikle şekilleniyor demiyoruz. Toplumsal
hareketlilik kartopu misali şekillenmektedir. Tepenin başından kar topu yuvarlanmaya başlar, bir
yerden bir kıvılcım yakılır, bir fitne atılır, bir provokasyon yapılır ve plan başlar; sonrasını toplum
kendi kendine yapar, aralarda yapılan ufak müdahalelerle de olaylara istenilen istikamet verilir.

Ayrıca Suriye?deki savaş suçlarında en az Suriye ordusu kadar Blackwater güvenlik şirketinin
de sorumluluğu vardır. Afganistan, Irak ve Libya?da da kullanılan, Suriye?de iç savaş boyutunda sürmekte
olan çatışmalarda gerçekleştirilen sivil katliamların ve bazı provokatif eylemlerin arkasında
çoğunlukla ABD?nin kiralık ölüm mangaları ?BlackWater? bulunuyor.

Bölgede mücadele eden unsurlara terörist denmesi uygun değildir; bazı ajanları, bölgeye ithal
edilen paralı askerleri, provokatörleri bir kenara bıraktığımızda çatışan unsurların %80?i olaylar
esnasında kendisinin/ailesinin zarar görmesi üzerine, yanı başında insanların öldüğünü gördüğü
vakit harekete geçen kitlelerden ibarettir. Sorun da burada zaten, bu kitleler nasıl harekete geçti ve
nereye gidiyor? Tahayyül bile edemeyeceğimiz sosyo-psikolojik teknikler kullanıyorlar, uzun vadeli
ince hesaplar yapılıyor, medyayı kullanarak toplumlar hipnotize ediliyor. Yönlendirildiğimizi iddia
ettiğimiz odakları tanrılaştırmaya çalışmıyoruz. Her şeyi başından beri ABD planladı, düşündü,
takdir etti veya ayaklanan insanların bilinçlerine hükmediyor demiyoruz. Oryantalist bir mantıkla
bölge halklarını tamamen nesne olarak da görmüyoruz, ama Hegemonik güçlerin yönlendirme ve
etkilerini de görmezden gelmek, ?özgürlük ve demokrasi? naraları atarak kullandıkları çatışmacı dili
yaygınlaştırmak, safdillilikten başka bir şey değildir. Aslında vurguladığımız hususlar basit ve uygulanabilir
teknikler, ama biz profesyonel çalışmanın, psikolojinin, sosyolojinin, iletişim tekniklerinin
kullanım alanlarını ve sosyo-psikolojik yönlendirme tekniklerini bilmediğimiz için bize olağanüstü
geliyor, tahayyül edemiyor ve ona göre hareket edip bir savunma stratejisi geliştiremiyoruz.

Biz sürekli, sahnede görünene göre hareket edip tepkilerimizi belirliyoruz. Tabi ki sonuç olarak
(bazı ajanları ayrı tutarsak) bölgedeki olayların başlangıcı da sonrasındaki olaylar da, Suriye halkının
eliyle yapılmakta, her iki tarafın eylemleri de halktan neşet etmekte ama son kertede orada yaşayan
halkın içinden bir bireyin yaptığı eylemi kimin yönlendirdiği muallâkta kalmaktadır. Birisi o
insana silahı ateşle demiyor veya zorla tetiğe bastırmıyor. Bu kadar basit ithamlarda bulunacağımız
düşünülmemelidir; demek istediğimiz, bunun sosyo-psikolojik bir savaş ve yönlendirme olduğudur.

Bu süreçler bize daha iyi gösterdi ki; medyayla toplum psikolojisini yönetenler bir günde siyahı
beyaz, beyazı siyah yapabiliyorlarmış. Türkiye Müslümanları açısından daha dün dost oldukları,
aynı safta mücadele ettikleri İran/Suriye/Hizbullah düşman oldu. Düşman olan Arap emirlikleri,
ABD ve diğer batı ittifakı mihraklarıyla dost olmasalar da, aynı safta mücadele eder konuma geldi.
Ya yıllarca sürdürülen siyaset/söylem/düşüncelerimiz yanlıştı, bilinçsizdik ya da bugün; çünkü bu
kadar çelişki normal değil. Ortada anormal bir durum var.

Önemli Vurgu Noktaları
İlk önce bir mantık hatasını ve yapılan bariz bir usulsüzlüğü vurgulamak istiyoruz: taraflar
birbirini dinlemeden/anlamadan itham ediyor. Özellikle muhalefete tam destek olan kesim, temkinli
yaklaşan kesime karşı; ?Esatçı, İrancı? gibi yaftalar vurmaktadır. Kişi en azından kendi kendisini
tanımlama hakkına sahiptir, bu ithamlar usulsüzce/ahlaksızca serdedilen söylemlerdir. Mantıksal
olarak değerlendirirsek, muhaliflere temkinli yaklaşan kişi ?Esad?ı savunur konuma? gelmez, Esad?ı
kimse istemiyor... Olaya temkinli yaklaşan mantık; durup soğukkanlı olarak olayı değerlendirmeyi,
mevcut yönlendirmelere, uzun vadedeki İslami kazanım/kayıplara, süreç dâhilindeki tehlikelere ve
muhtemel sonuçlara işaret etmektedir. Tam bir çözüm önerisi olmasa da, bir arayış içinde olmayı ve
olmamız gerektiğini vurgulamakta, ayrıca en azından çatışmacı/kışkırtıcı dile hizmet etmemeye, her
ne olursa olsun dökülen kanı en aza indirmeye çalışmaktadır. Böyle bir düşüncede, arayışta, söylemde
olmak Esad?ı ister/savunur/destekler manasına gelmez. Muhalif hareketlere temkinli yaklaşanlara
ve en azından soğukkanlı olup sağlıklı değerlendirme yapalım diyenlere ?İrancı?,?Esatçı?,?Baasçı? gibi
basit, kısır ithamlarda bulunmak kolay. Zor olan; cereyan eden rüzgara kapılarak popülist ve sloganvari
söylemlerde bulunup egosunu tatmin etmek yerine, şimşekleri üzerine çekme pahasına, ?kötü
çocuk? olma pahasına aklı selimi yürürlüğe sokup hak arayışı içinde olmaktır. Müslüman adam cesaretle
hakkı söylemelidir, farklı/marjinal ve zahiren yanlış pozisyonda kalma korkusuyla sözünü saklamamalıdır.
Veya bu psikolojik korkunun sürüklediği düşüncelere dalmamalıdır. İlk önce usulüne
göre konuşmak gerekmektedir; herkes birbirini önyargısız ve ön kabulsüz anlamak üzere dinlemelidir.

Türkiye?deki muhaliflere tam destek olan Müslüman kardeşlerin şöyle çelişkili söylemleri ve
düşünceleri var: ?biz bölgeye, NATO veya başka bir dış gücün müdahale etmesine karşıyız?, ?Esad
devrildikten sonra laik, seküler, batı yandaşı bir rejimin kurulmasına da karşıyız ve istemiyoruz?,
?Esad sonrasında kurulacak rejim anti-siyonist ve anti-emperyalist olmalı.? Bu ve benzeri söylemler
eşliğinde mücadele ve söylemlerini şekillendiriyorlar. Takdir edersiniz ki, gelinen süreçteki söylem
ve eylemlere bakıldığında ve bunlar irdelendiğinde (ki öyle ayrıntılı bir irdelemeye gerek yok, çünkü
barizler) görülmektedir ki; bugün veya yarın Esad gittiğinde yerine Batı yandaşı, laik/seküler, İsrail/
ABD/AB/Arap emirlikleriyle sıcak ilişkiler geliştirecek ve Hamas/Hizbullah gibi direniş örgütlerinin
önünün kesileceği bir yapı kurulacak. NATO müdahalesine ve sonrasında kurulma ihtimali olan
Batı yandaşı yapıya karşı olan ve bu istekte olduklarını vurgulayan kardeşlerimiz, bu istenmeyen
sonuçları doğuracak söylem ve hareketlerde bulunmamalıdırlar. İyi niyet göstergesi olarak ?istemek?
ayrı, istenilen doğrultusunda ?hareket etmek? ayrıdır. Böyle bir istekte bulunurken söylem ve
faaliyetlerin de bu istek doğrultusunda örtüşmesi gerekmektedir.

Önemli noktalardan birisi de, her iki tarafın enformasyon kirliliğine ve taraflı yönlendirmeye
maruz kaldıkları gerçeğidir. İki tarafın da haber kaynaklarından neşet eden yanlı enformasyon
aktarımları ortada olmakla birlikte, kişiler de verileri istedikleri doğrultuda algılayıp alma yönünde
hareket ederek yanlış bir yol izliyor ve sağlıksız algılar üzerine inşa edilen bir iletişim yumağı içinde
debeleniyorlar. Türkiye?deki Müslümanlar için işin en kötü ve korkutucu boyutu da; yaşanılan ayrışmalardır.
İki tarafın da bölgeye dair net bir bilgisi olmamasına rağmen yine her iki taraf da edindikleri
taraflı enformasyonla birbirine küfreden, karalayan ve en önemlisi de birbirini dinlemeyen bir
noktaya doğru yol alıyor.

Olayı sadece duygusal değerlendirip, kanın aktığı yerde hesap yapılmaz mantığıyla değerlendirmememiz
gerekiyor. Burada kişilerin/devletlerin/mezheplerin çıkarı değil İslami mücadelenin
çıkarları söz konusudur ve her konuda, her şartta ve her daim soğukkanlılıkla hesap yaparak, kısa/
uzun vadeli getiri/götürüler değerlendirilmek zorundadır. En azından çatışma dilini kullanmayı bırakmalı,
sağlıklı veriler toplamaya çalışmalı, değerlendirme, hesap ve analizleri bunlara göre yapmalı
ve sonrasında ne yapılması gerekiyorsa hep beraber yapılmalıdır. Sadece İslami çıkar değil, insani
çıkar için bile böyle hareket edip (zaman kaybetmeden) değerlendirmek zaruridir.

Biz tarih boyu yönlendiren değil de, yönlenen olduğumuz için uzun vadeli değil de, hep kısa
vadeli hesap yaptığımızdan, arka plan değil de ön plandakiyle yetinip ona göre hareket ettiğimiz
için; olgulara değil de, olaylara göre hareket ettiğimiz için bugün bu haldeyiz. Sağlıklı değerlendirme
yapmayıp yönlenen olursak bugün vefat eden mazlum 30.000 kişi varsa, yarın ve yakın gelecekte
bu sayının 3.000.000 olma ihtimali var. Bu tabloda ölen 30.000 kişiye gerçekten samimice üzülüp
kahrolan kişi, yarın ölme ihtimali olan 3.000.000 kişiyi düşünendir... Yarın NATO müdahalesi geldiği
vakit ve daha da önemlisi mezhep çatışması üzerinden neşet edecek muhtemel bir iç/bölgesel
savaşta bugünkünden çok daha fazla insan ölebilir, çok daha fazlası savaşın dolaylı etkileriyle zarar
görebilir ve bu kuvvetle muhtemeldir. Müslüman bir birey ferasetli olup, olayı bütün boyutlarıyla irdelemelidir.
Olaya salt duygusal bakarak değerlendirdiğimiz vakit yanlış analiz yapıp, yanlış sonuca
varırız. Tabi ki bölgede yaşanan drama salt realistçe bakamayız. Kuran?ın bildirdiği üzere dengeyi
temsil etmeliyiz. Ve yine Kuran?ın bildirdiği üzere, ferasetli olup aynı delikten iki defa ısırılmamalıyız.

?Biz olaylarla çok ilgileniyoruz ama olgularla ilgilenmiyoruz. Olaylarla ilgilenmek kolaydır,
olayları takip etmek için herhangi bir yeteneğe ihtiyaç yoktur. Olguları takip etmek için ise konuyla
ilgili yeterli bir birikime sahip olması gerekir, bir duyarlığa sahip olmak gerekir. Bizim yaşadığımız
dünyanın, çağın, tarihin bütün dinamiklerine sahip olması gerekir. Nasıl bir dünyada yaşıyoruz?
Nasıl bir tarih sürecinde yaşıyoruz? Bu süreci belirleyen etkenler nelerdir? Bu süreç içerisinde İslami
toplumlar etkin bir konumdalar mı? Dolayısıyla biz şunu söylemeliyiz: Olaylarla ilgilenmek yerine
olgularla ilgilenmek gerekir. Çünkü olgularla ilgilenmiyoruz. Olaylara ilgili olarak bakanlar ?Orada
neler oluyor?? Sorusuna yanıt ararlar. Hâlbuki olgularla ilgilenenler ?Neden oluyor?? sorusuna yanıt
aramak gibi bir sorumlulukla karşı karşıyadır. Neden oluyorun yanıtını bulmak için de şimdiye
bakmak yerine, şimdinin öncesine gitmek gerekiyor.? (Atasoy Müftüoğlu)

?Bu ayaklanmalarla ilgili altı çizilmesi gereken şey; ayaklanmalar ile ilgili yapısal bir değişiklik
gerçekleşmiş olmamasıdır. Ayrıca yapısal bir değişim talebi gündeme getirilmemiştir. Yine dikkate
alınması gereken başka bir nokta da şudur: Yerel diktatörlere karşı olan kitleler küresel diktatörler ve
küresel diktatörlük hakkında herhangi bir açıklama yapmış değillerdir. Bu da dikkate değer bir olgu.
Ayrıca ayaklanmalar diktatörleri devirmiş ancak bir istikrar sağlayamamıştır.? (Atasoy Müftüoğlu)

ABD gibi, Türkiye?nin de demokrasi havariliğine soyunduğu görülüyor. Bu çarpıklılığa dikkat
etmek gerekmektedir. ABD yıllarca iş gördüğü kişi ve devletleri, işi bittikten sonra veya kendisine
tehdit olan unsurları diktatör olarak niteleyip demokrasi getireceğini söyleyerek o bölgeye bomba
yağdırdı, kan ve gözyaşı getirdi. Medyayı ve sosyo-psikolojik teknikleri de çok iyi kullanarak bölge
halkını da dünya kamuoyunu da bunun gerekliliğine inandırdı. Ne yapıp yapmayacağımıza, neye
inanıp inanmayacağımıza kendimizin karar vereceği günleri özlemle beklemekteyiz?

Ayrıca bu demokrasi ve özgürlük havariliği nereden geldi/geliyor/gelmekte diye sormamız
gerekmektedir. Yani sürekli tekrarlanan bu teatral gösterime her seferinde inanıp kapılmak zorunda
mıyız? Yıllardır Batı; Afganistan?a, Irak?a, İran?a, Lübnan?a, Pakistan?a, Latin Amerika?ya, Kuzey
Korey?e özgürlük ve demokrasi getireceğiz, diye kamera önlerinde çırpınmakta ve aynı zamanda
uçaklardan bölge halklarının başına bombalar yağmaktaydı. Ama artık yoruldular ve yerlerine yıllardır
ilmek ilmek işledikleri Erdoğan önderliğindeki AKP kadrolarıyla bezenmiş, bölgenin abisi
Türkiye?yi ?demokrasi ihracat müdürlüğüne? atamışlardır. Aslında Türkiye bu göreve daha önceden
atanmıştı, ama alan çalışması olarak Suriye tek başına ilk tecrübesi olacak.

Birilerinin Saddam?ı Kuveyt cehennemine girmesi için teşvik ettiği gibi, bizi de Suriye?ye
girmeye teşvik etmekte olduğunu büsbütün ihtimal dışı sayamayız. ?Kuveyt?e girebilirsin? diyenler
Saddam?ı tepeleyip Irak?ı bu hale getirdiler. Bu doğrultuda ilerlendiği sürece bugün Suriye, yarın İran
ertesi günlerde Lübnan ve Türkiye bu bataklığa çekilecektir. ABD Dışişleri Bakanı Clinton; protesto
dalgasını ?güçlü eğilimlerin kusursuz fırtınası? (perfect storm of powerful trends) kavramıyla açıkladı.
Durum Clinton ve ABD için kötü değil, bunu Clinton?ın her gittiği yerde yüzünün gülmesinden
de anlayabiliyoruz. Çanlar ABD için değil, en yakın müttefiki olan liderler için çalıyor.

?Suriye, maalesef beklenildiği gibi kanlı bir kısır döngüye girmiş vaziyette. Bölge, acımasızlığın
hüküm sürdüğü bir arenaya dönüştü. Şehirlerde ölüm kol gezerken, uluslararası arenada da kirli
hesaplar yapılmaya devam ediyor. Açık ki, her halükarda bedeli ödeyen yalnızca masum halk oluyor.
Ezilen halkın tepesindeki fillerin neden tepiştiklerini görmezden geliyoruz. Nasıl ki 1 Mart?ta Irak
tezkeresine karşı çıkarken Saddam?ı savunmuş olmuyorduk, bugün de yeni bir tezkerenin yolu döşenirken
getirdiğimiz iddialara karşı Esad?ı savunduğumuz iddia edilemez.? (platformhaber)

Libya ve Suriye?de kanlı olan, Tunus/Mısır/Fas gibi ülkelerde ise kansız sonuçlanan süreçleri
karşılaştırmalı incelememiz gerekmektedir. Bahreyn, Yemen ve Somali?deki hak taleplerine sessiz
kalan Batı?nın (ve Batı ne derse arkasından giden Doğu?nun) yanlı tutumunu da incelemeden Suriye
gerçeğini görmemiz mümkün değildir. Tarihteki diğer tecrübeleri de değerlendirmeye almalıyız.
Çok uzaklara gitmeye gerek yok; Irak ve Afganistan başta olmakla birlikte yerel bazı gelişmelere,
Arap baharında kabaca sonuçlanan süreçlere bakıp bir çıkarım yapabiliriz. Libya?da, aynı Suriye?deki
gibi örgütlendirilen/ silahlandırılan muhaliflerle Kaddafi arasındaki iç savaş ve NATO bombardımanı
nedeniyle 40.000 insan öldü, olan yine halka oluyor/olacak. Bölge halkı düşünülüyorsa, akan
kan kale alınıp acı çeken masum çocuklar düşünülüyorsa uzun vadeli, gerçekçi, makul hesaplar
yapılmalı; bölgede oyun oynanmasına izin verilmemelidir.

AKP hükümetinden gelen ?zalimlerin yanında olmayız? açıklamalarının ne kadar komik ve
ikiyüzlü olduğunu da görmeliyiz. Zalimlerin yanında olamayız derken aynı anda ABD?de ortak siyaset
planları/toplantıları yapmak, Kürtlere karşı Esatvari fiiliyatlarda bulunmak pek inandırıcı olmasa
gerek. Hakkı her söyleyenin peşinden gidilmez. Hakkı temsil ettiğini iddia edende bir istikrar
ve tutarlılık aranmalıdır. Dün dostuz dediğine bugün zalim diyorsa, bu taraftaki zalime karşı şu
taraftaki zalimle işbirliği yapıyorsa, burada durup düşünmek gerekmektedir, diye düşünüyoruz.

Türkiye hükümetinin Suriye konusuna bakış açısı, büyük ölçüde pragmatisttir. Ulusal çıkarları;
Irak?taki gibi muhtemel ?Kürtlerden müteşekkil? bir bölgenin oluşmasını engellemeyi gerektirmektedir.
Haricen; gelen mülteci akınından kaynaklı sosyal ve iktisadi zararları bertaraf etmek
için oluşturmak istediği tampon bölgenin planlarını yapmaktadır. Bu iki husus başta olmak üzere
Türkiye hükümetinin politikaları tek başına bir analiz çalışması olarak derinlemesine irdelenmelidir.
Olayın savunuculuğa soyunan büyük devletlerden ABD, Türkiye, Arap emirlikleri için orada
ölen masum halkın hiçbir önemi yoktur. Bu güç odakları pragmatist çıkarları için her şeyi yaparlar.

Ayrıca şöyle bir durum var; daha dün kardeştik, ne oldu da Esad birden bire zalim oldu? 2 yıl
öncesinde Esad zalim değil miydi? Baas rejiminin 40 yıllık baskıcı iktidarı boyunca bir sorun yok
muydu? Şimdilerde Esad karşıtı olan Müslümanlar tarafından, 2 yıl öncesine kadar kardeş ülke söylemlerinde
bulunuluyordu. Halk bazında bir dostluk havası esiyordu. Hükümetler arasında tarihinin
en şaşalı dönemi yaşanıyordu, Esad ve Erdoğan kucaklaşıyor, heyetler sürekli gelip gidip anlaşmalar
yapıp ilişkiler geliştiriliyordu. Ne oldu da Esad zalim oldu? Olan şu: Batı, ?Esad zalim? dedi ve
Esad zalim oldu? Esad zalimdi zaten, Batı demeden önce de zalimdi şimdi de zalim. Burada sorun,
tepki ve söylemlerini belirlemekten aciz, gelen enformasyonla anlık tepkilerde bulunan, yönlendiren
değil yönlenen Müslümanlarda ve bölge halklarındadır. Şahsen Suriye?de bir dönem bulundum ve o
dönemlerde bu baskı rejimine nasıl dayanıldığına tahayyül edemedim. 6 yıl öncesinde, arkadaşlarla
bulunduğumuz meclislerde, konuşmalarımızda, değişik platformlarda Esad yönetimini eleştirip
defedilmesi gerekliliğini vurguluyorduk. Ama bu, doğrudan bölgenin dinamikleriyle ve yönlendirmesiyle
yapılmalıydı. Batı: ?Esad zalim? dedikten sonra değil?

Önemli noktalardan bir diğeri de; Hamas ve Hizbullah gibi direnen blokların lojistik sağlamada
zorluk yaşayacağı konusudur. Müslümanların bu konuda bir sıkıntılarının olmadığı gözüküyor, ama
Dünya çapında bu iki örgüt de çöktüğü takdirde bölgede direniş odaklı mücadele kültürü tamamen bastırılmış
ve Türkiye gibi demokratik yöntemlerle iş gören, ehlileştirilmiş sistemler kurulacağı aşikârdır.

Belirtilmesi gereken bir başka husus ise; ülke ülke yayılan Arap baharının Suriye?de tıkanmış
olduğudur. Dünya kamuoyunun ve özellikle bölge halklarının dikkatini, çabasını, gücünü, kapasitesini
Suriye çekmiş ve tüketmiş durumdadır. Arap baharı dâhilindeki diğer ülkelerden farklı olarak
çok fazla bilinmeyen denklemin ve soğuk savaş yıllarını andıran kutuplaşmaların oluştuğu, muğlâk
bir tablo altında Müslümanların nerede duracağını kestiremeyecekleri, çok daha fazla kanın aktığı
bir iç savaş atmosferine bürünen Suriye, hem bölge halkına kötü bir örnek olmuş hem de dikkatleri
üzerine çektiğinden diğer Arap diktatörlerin devrilmesine yönelik girişimler cılız kalmış, önleri
kesilmiştir. Bölgenin en büyük diktatörü Suudi krallığına dair en ufak bir girişim ve söylem gelişmemektedir.
Suudi halkı özgürlük istemeyen koyunlardan mı oluşuyor yoksa provokasyonla, medyayla
psikolojik savaş başlatılmayıp, teknik/nakdi/askeri/medya kanallarıyla beslenmeyen, beslenme
umudu verilmeyen muhalefet bastırılıyor mu acaba? %90?i Şii ama yönetimi Sünni olan Bahreyn?de
ayağa kalkan halkın talep arayışı neden devrimci değil de, isyankâr olarak nitelendirilip bastırıldı
acaba? ?Arap baharı? diye nitelendirilen süreç Suudi Arabistan?a sıçrayıp gelişmeden bittiği takdirde,
ne yazık ki söylemlerimizde haklı olduğumuz sonucu çıkacaktır.

Kime karşı doğrulttuğu ayrı tartışma konusu, ama bir ihvan mensubunun, bir El-Kaide milisinin,
İslami hassasiyetlerle mücadele eden bir Müslümanın elinde Amerika?dan gelen silahın işinin
ne olduğu ve son imzalanan resmi anlaşmayla Amerika?dan gelen istihbaratla ne ilgisinin olduğunu
sormak abesle iştigal ise, herkesin kendisinin neyle iştigal ettiğini sorgulaması gerekmektedir.

Esad?ın veya İsrail?in kullanma ihtimali olan nükleer silahların nelere mal olacağı herkesin
malumudur. Beyni sulanmış, siyaseten bariz hatalar yapan, gözü ahmakça bir karalığa bürünmüş
bu mecraların, ilerleyen evrelerde bu yola başvurmaları bölgede telafisi çok zor acılar doğuracaktır.
Mevcut tablo bu minvalde ilerlediği sürece bu olası sonucu görmezden gelemeyiz.

Ayrıca, Esad?a bağlı askerler ve muhalif güçler arasındaki savaşın tüm hızıyla sürdüğü Suriye?de
açlık ve sağlık sorunları kapıdadır. Bölgede cereyan eden olaylardan dolayı başta Halep?te ortaya çıkan
sağlık ve açlık tehdidi, savaşın doğurduğu ölüm ve acılardan daha da tehlikeli boyutlara ulaşmış
durumdadır. Fiyatların aşırı yükselmesi ve gıda maddelerinin azlığı nedeniyle yiyecek bulamayan
insanlar çok zor durumdadırlar. Bazı bölgelerde ise elektrik ve su dağıtımının durmuş olması durumu
daha da vahim hale büründürmüştür. Bu şartlar altında insani ihtiyaçlarını gideremeyen bölge
halkına acil yardım kanalları açılmalıdır.

Biz Müslümanlar olarak kriz yönetimini beceremiyoruz. Ticarette de, savaşta da, siyasette de
anlık karşılaştığımız şahsi problemlerde de, kriz ortamını yönetebilme yetisi çok önemlidir. Bunu
yapabilen her daim bir adım önde olabilir ve bir adım önde olan ne yazık ki bizler değiliz.

Suriye ve Ortadoğu için Cenevre protokolü dönüm noktasıydı ve gereği gibi kullanılamadı.
Rusya?nın başını çektiği BM daimi temsilcilerinin katılımıyla 30 Haziran?da Cenevre?de kabul edilen
eylem planında alınmak istenen kararların başat eksenini ortak geçiş hükümeti oluşturuyordu.
Ama (Esad?ın da dâhil edilmesi nedeniyle) muhalifler tarafından doğrudan reddedildi. Kabul edilip
sonraki aşamalarda siyasi manevralarla Esad egale edilebilirdi ki; adı üstünde geçiş hükümeti (yeni
hükümet veya yeni Suriye değil) eskidende yeni unsurlarında bulunduğu ve yeniye doğru evrilen bir
süreç teklif edilmişti, ama kullanılamadı ya da kullanılmak istenmedi. İlk evrelerde (her ne kadar
gecikmiş, yetersiz, geçiştirmeye yönelik hamleler olsa da) teklif edilen, sunulan reform paketlerini
ve en son Cenevre sözleşmesini hiç değerlendirmeden doğrudan reddeden muhalifleri temsil eden
Ulusal Konsey?in amacının ne olduğu sorgulanmalıdır.

Biraz gerçekçi olmak lazım; Esad bırakmak istemiyor, çünkü önünde Kaddafi ve Mübarek örnekleri
var. Pes etse ve normalleşme süreci başlasa sonrasında yargılanacak ve Mübarek?in düştüğü
duruma düşecek ve bunu istemiyor. Zalimliğine devam etse Kaddafi gibi bir sonlada karşı karşıya
gelme ihtimali var ve ne yapacağını bilmez halde saldırgan tavırlar sergiliyor. En basitinden bir kediyi
bile köşeye sıkıştırdığında saldırganlaştığı gibi Esad da bilinçsizce, siyaseten bariz hatalar yaparak
tepkisel hareket ediyor. Aklıselim der ki; çatışmacı/kışkırtıcı dil ve fiiliyatları bir kenara bırakıp farklı
bir yol bulunmalı. Burada amaç sorgulanmalı; amacımız bağcıyı dövmek mi yoksa üzüm yemek mi?

Söylemlerimizle Esad?ı meşrulaştırmaya çalışmıyoruz. Girilen/sokulduğumuz bu girdaptan
makul bir çıkış yolu arama gayretiyle sağlıklı bir durum tespitinde bulunmaya çalışıyoruz. İlk önce
makul bir hukuk, bir zemin, bir dil sağlanmalı ve sonrasında mevcut şartlar dâhilinde en kansız ve
en adil çözüm yolunu arayıp bulmamız gerektiğini düşünüyoruz.

Evet, Esad zalimdir... Belki sağlıklı bir siyasi ferasete sahip olsaydı ve isteseydi, bu kadar kan
dökülmez ve halkın istekleri karşılanabilirdi, ama bütün dış/iç unsurların provokasyonları ve yönlendirmesi
eşliğinde, Suriye derin devletinin mevcudiyeti ışığında, karşısındaki muhaliflerin çeşitliliği
altında, köşeye sıkışmışlığın verdiği psikolojik handikaplardan kaynaklı yanlışlıklar yaptı. Ve
bu kargaşa ortamı dâhilinde değerlendirdiğimizde her şeyin tek bir adamın (Beşar Esad) sözüyle
gerçekleştiğini ve tek sorumlunun tek bir adam olduğunu söylemek de haksızlıktır. Hatta sorumluluktan
kaçıp ?vurun abalıya? diyerek Esad?ın zalimliğini dilimize dolayıp vurgulaya vurgulaya kendi
sorumluluklarımızdan, görevlerimizden kaçtığımız bile söylenebilir.

Muhaliflere pür destek veren bazı arkadaşlar; temkinlilerin ileri sürdüğü emperyal amaç ve
girişimlerin farkında olduklarını söylemektedirler, ama bu durum hakkında dengeli düşünceleri
veya farkındalık oluşturmaya yönelik bir söylemleri gözükmemektedir. ABD gibi medya gücü
elinde olan, sosyo-psikolojik atmosferi yönetebilen, enerji yollarını yöneterek iktisadi alana hâkim
olan, silahlı gücüyle bütün devletler için tehdit olan büyük devletlerin her daim bir B-planı vardır.
Karşılaştıkları meseleleri yönlendirerek yönetip istedikleri mecraya çekme kabiliyetleri ve imkânları
yüksektir. Arap baharı sürecinin başlangıç dinamiklerini emperyal odaklardan hariç düşünsek, bir
etkilerinin olmadığını farz etsek bile olaylara sonradan müdahil olup istediği doğrultuda yönlendirdiği
ya da en azından çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye çalıştığı gerçeğini göz ardı edemeyiz.
Muhalifler en azından bu gerçeği görerek ona göre dil ve savunma geliştirip, bu doğrultuda hareket
ederek mücadelelerini temiz tutabilirler. Bu minvalde; sadece ortadaki gerçeği (Esad?ın zalimliğini)
dillendirerek, sürekli bu dil üzerinden inşa edilmiş bir mücadele tarzıyla devam etmek yerine
düşünsel alt yapılarını daha sağlam bir zemine oturtmaları ve (Esad?la mücadele ederken) aynı zamanda
bahsedilen gerçek üzerine de düşünüp, analiz edip, savunma geliştirip buna göre söylem ve
faaliyette bulunmaları gerekmektedir.

Muhalifler ve muhaliflere destek olan halk kitleleri ve siyasetçilerin belirttiği gibi olay öyle
net değil. Çok girift ve derin hesapların yapıldığı bir süreç izliyoruz.Tamam, olayın başlangıcı ve ilk
süreçler net olabilir ama sonrasındaki her iki tarafın da yaptığı bariz hatalarla iş içinden çıkılmaz ve
dış mihraklar tarafından yönetilir bir boyut kazanmıştır. Olayın ilk evrelerdeki tablosuna bakarak
ve pür İslami gibi lanse ederek savunanlar tarafından, özgürlük ve demokrasi gibi sihirli ve ikiyüzlü
bir kavram ışığında değerlendirilmesi, tepkisel ve duygusal hareket edilmesine ve yalnızca haklı
taleplere şartlanarak olayın sağlıklı değerlendirilmemesine yol açıyor.

Bir diktatörlükten demokrasi çıkarmak çok zor, ama hegemonik güçlerin getirdiklerini iddia
ettikleri demokrasi ve özgürlük de çok pahalıya mal oluyor. Daha dün Irak`ta bir milyon Müslümanın
canına kıyıldı. Müslümanların canları bu kadar ucuz mu? Bir katil zorbayı yola getirmek için
aynı halkın daha fazlasının ölümüne yol açmak meşru olabilir mi? (Ömer Erdem)

Tarih akıp gidiyor ve Ortadoğu bu tarihe damgasını vurmak ve zamana oynamak istiyor.
Yıllarca özlem duyduğu özgürlük ve demokrasiyi arzu etmektedir. Fakat bütün bunlar yaşanırken
Ortadoğu?nun bu kadim halkları geleceklerini doğru tayin edebilecekler mi? Yoksa bu bahar değil
de bir başka bahara mı diyecekler? Bize düşen doğru bir strateji belirlemek ve sabırla beklemek?
(Habip AKPINAR/Selçuk Üniversitesi)

Suriye meselesini ele alırken, baştan beri her iki cepheye de mesafeli duran Kürt muhalefetinin
durumu/konumu ayrıca irdelenmelidir. Bekle-gör politikası uygulayan Kürt muhalefeti, son
kertede belirleyici olacaktır. Bölge haklı nezdinde, medyada çokça dillendirilen ve popüler olan Demokratik
Birlik Partisi?den (PYD) ziyade Kürt Ulusal Konseyi (KUK) daha etkin ve etkilidir. PKK ve
Barzani?nin destekleriyle halk içerisinde etkin olmaya, süreci etkilemeye ve yönlendirmeye çalışan
PYD ile Baas rejimi arasındaki dirsek teması gözden kaçmamaktadır. 19 Temmuz tarihinde Esad
birliklerinin askeri destek vererek bölgeyi PYD?ye bırakmasıyla tartışılmaya başlanılan Suriye?nin
kuzeyinde oluşması muhtemel bir ?Kürdistan? endişesi başta Türkiye hükümetini tedirgin etmiş ve
politika değişikliklerine neden olmuştur. Bölgede çekilen bayraklar, olayın daha birçok boyutunun
olduğunu göstermiştir. Bölgedeki bazı odakların farklı açıklamaları kamuoyunu her ne kadar rahatlatsa
da, gelişmeler ileride Suriye?nin üç veya dört parçaya bölüneceğini gözler önüne sermiştir. KUK
ile PYD?nin Mesut Barzani?nin arabuluculuğunda Erbil?de varılan anlaşması ise ilerleyen günlerde
manidar gelişmelere gebedir. Türkiye ve İran hatta Irak Kürtlerinden bile zor durumlarda, hak ihlalleri
altında siyasi/iktisadi/kültürel hayatlarını idame ettirmeye çalışan, yıllarca kimlikleri bile olmadan
2.sınıf vatandaş muamelesi gören bölge halkı, doğal olarak bu sürecin sonunda bazı çıkarımlar
elde etmek istemektedir. Muhalif askeri birliklerle PYD güçlerinin her an çatışmaya girme ihtimalleri
yanında Barzani?nin (Irak merkezi ordusuyla çatışma ihtimaline karşı bile olsa) Suriye sınırına
askeri yığınak yapması, PKK?nın Suriye destekli eylemleri tartışmaları göstermiştir ki; yakın gelecekte
mevcut durumdan hariç daha farklı cepheler açılacak ve çatışmalar artarak devam edecektir.

Suriye?de yaşananları doğru anlamlandırabilmek için şu noktayı da belirtmek gerekmektedir;
Arap baharı içerisinde Suriye olaylarını ayrı değerlendirmek lazım, Tunus/Libya/Mısır gibi Arap
baharında değişim gösteren ülkelerde süreç çok farklı işlemiştir. Libya hariç diğer bölgelerde iç savaş
olmadı, Libya?da ise iç savaşta cepheler Suriye?deki gibi belirsiz ve karmaşık değildi, muhalifler
hep bir ağızdan/elden aynı doğrultuda hareket etti. Suriye muhalefeti içerisinde ise bir mutabakat
yoktur. Ayrıca bu ülkelerde soğuk savaş yıllarını andıran bir kutuplaşma ve güç mücadelesi olmamış
ya da belli ölçüde olmuştur. Bu güç mücadelesi olayı daha girift hale getirmiştir. Asıl püf nokta ise;
bölgede mezhep çatışması çıkartılabilecek en elverişli ülkenin Suriye olmasıdır. Tunus?ta, Libya?da,
Mısır?da böyle bir toplumsal zemin yoktur. Başında ?Nusayri bir diktatör? olan Suriye bu minvalde
hemen değerlendirilmiştir. İsrail?in süreçteki etkinliği ve çıkarları da, Suriye meselesini diğer bölgelerden
ayıran önemli etkenlerdendir. İsrail?in diğer bölgelerle pek alıp-veremediği yok, ama Suriye
İsrail için bir varoluş meselesidir. Tetikleyen bir unsur olsa da Arap baharını ayrı, Suriye?de yaşananlar
ayrı değerlendirilmeli, masaya yatırılıp derinlemesine irdelenmelidir. Bu farklılıklar altında
mevzunun adını net koyduğumuz takdirde mesele daha da berraklaşacaktır.

Suriye hakkında konuşan kişilerin kelimeleri daha dikkatli ve itinalı kullanmaları gerekmektedir.
Bölgeye hâkim olmadan, acıları bilfiil hissetmeden, olayları doğrudan tahlil edip acılara dokunmadan
oturduğumuz yerden, PC başından pervasızca söz söyleme hakkımız yok. Sadece yorum
yapıp kamuoyunu bilinçlendirip yönlendirebiliriz ve bunu da ancak yargı bildiren cümleler kurmadan,
kesin konuşmada, karşı tarafı tanımlayıp mahkûm etmeden yapabiliriz. Çünkü buradan edilen
bir sözün orada bir cana mal olma ihtimali kuvvetle muhtemeldir ki; kullanacağımız çatışmacı dilin
bir cana bile zararı dokunursa bunun hesabını Türkiyeli Müslümanların tümü toplansa veremez...

İktisadi Dinamikler
Küreselleşen dünyaya ve liberal ekonomi yapısına direnen, açık piyasa ekonomisi üzerine
kurulu liberal yapının/çarkın bir dişlisi olmaları gereken bu ulusal, içe kapanık ülkelerin (Arap baharı
dâhilindeki) dışa açık bir pazar olması gerekmekteydi. Değişimi isteyen güç odakları, yıllarca
kendilerine uşaklık yapmış diktatörleri def edip pazarı açık bir piyasa haline getirip paylaşmak için
operasyona başlamıştır. Kendi dinamikleriyle, yönlendirmeleriyle, etkinliğiyle bir şey yapamayan
bölge halkları emperyal desteklerle süreci sırtlanmış ve düşe kalka, can vererek süreci sonuçlandırma
yolunda baya yol almıştır.

2011 yılının başlarında İsrail enerji bakanı Joseph Paritzki: ?Musul Hayfa boru hattı için Suriye
işgal edilmeli? sözlerinden bu günkü tabloyu okumak lazımdır. Tarih boyunca Dünya siyasetinde hiçbir
girişim olmasın ki; sonu iktisadi bir çıkara dayanmasın. Mevzular dönüp dolaşıp iktisadi çıkar savaşımlarına
çıkmaktadır. Son evrelerde 4?e düşen, 7 kız kardeşin (Dünya çapında petrol piyasasını yöneten
firmalar) amaç ve çıkarları doğrultusunda şekillenen siyaset, bu siyaset doğrultusunda süre gelen olaylar
nedeniyle niye Müslümanlar birbirini katlediyor? Bu sorunun cevabını vermemiz gerekmektedir.

Dış güçlerin hiçbir çıkar hesabı olmasa bile, bölgedeki ülke ekonomilerinin istikrarsızlaşması
ve kriz içerisinde debelenmeleri onlar için yeterli bir çıkardır zaten. Suriye; başta Türkiye olmak üzere
Irak, İran, Uzakdoğu ve daha birçok etkin ülkeyle ticari antlaşmalar içerisine girmiş, özellikle tarım
olmak üzere iktisadi yapısını dışa bağımlılıktan kurtarma yolunda sağlam girişimler yaparken bu duruma
gelinmiştir. Şu anda dış ticaret, üretim, imar, tarım, sağlık, gıda alanları başta olmak üzere ülke
ekonomisi tamamen çökmüş durumdadır ve bu 2 yıllık evrenin faturasını 20 yıl içerisinde ödeyemez/
telefi edemez. Aynı şekilde komşu ülkelerin iktisadi kayıplarını kim ödeyecektir? Tabi ki bölge halkları.
Türkiye başta olmak üzere Ürdün, Lübnan, Filistin, Irak devletlerinin dış ticari sirkülasyonları sıfıra
inmiştir. Sınır bölgelerindeki ticari alış-verişle geçimini sağlayan milyonlarca insan bu süreç dahilinde
yaşam mücadelesi vermektedir. Bu tablo bugün bitmiş olsa bile, 20 yıllık bir süre zarfında toparlanması
da mümkün değildir. Haricen savunma politikalarına harcanan paranın haddi hesabı yoktur.

Bir diğer önemli sosyal ve iktisadi yansıması olan husus ise; mültecilerin durumudur. Ürdün,
Lübnan ve Türkiye?ye sığınan mülteciler bütün mal varlıklarını bırakıp (bırakılanlar da bombardıman
altında harap olmuş veya yağmalanmış durumdadır) kamplarda çile içinde tamamen dışa bağımlı
konumda hayatlarını idame ettirme çabası içine sokulmuşlardır. Bu mültecilerin sığındıkları
ülkelere maliyetleri ise milyar dolarları aşmakta ve her geçen gün artmaktadır. Bu analizin hacmini
aşacağından dolayı konunun iktisadi boyutunu kısaca belirtmeye çalıştık, sırf iktisadi boyutuna dair
derinlemesine analizlerin yapılması elzemdir.

Son kertede; ölen insanların yanında iktisadi hesapları ortaya koymak istemiyoruz. İnsanca, Müslümanca
düşündüğümüz vakit bunların bir değeri yoktur, ama bu gerçekleri de pas geçemeyiz. Karşımızdakilerin
hesabı bu minvaldedir, canlarımızın yanmaması için de onların hesaplarını ve oyunlarını
bozmamız gerekmektedir. Oyunlarını bozmak için de ilk önce ne oynadıklarını ve kurallarını bilmemiz,
farkında olmamız, farkındalık yaratmamız, savunma mekanizmaları geliştirmemiz gerekmektedir.

Esad Sonrası Suriye?yi Ne Bekliyor?
Ortadoğu?nun görünümü, Suriye iç savaşından sonra ülkeyi 40 yıldan fazla bir süredir demir
yumrukla yöneten Baas rejimi düştüğünde nasıl olacak? Suriye?yi yeni bir eşiğin kıyısına getiren
dramatik olaylar göz önüne alınınca, bu soruyu sormak artık kaçınılmaz oldu.

Beşar Esad gidecek; bu saatten sonra orada durma ihtimali kalmadı ama sorulması gereken soru,
nasıl gideceği ve sonrasında ne olacağıdır. Esad?ın yakın çevresine düzenlenen bombalı saldırı, savaşın
başkent Şam?a ve komşu ülkeler Türkiye, Lübnan ile Irak sınırına taşınması ve muhaliflere ağır silah
sevkiyatı sonun başlangıcını hazırladı. Bu kutuplaşma tablosu altında öyle kolay kolay gideceğe de benzemiyor,
böyle giderse 4-5 ay daha bölge halkının, mazlumların kanı artarak akmaya devam edecektir.

Belki Esad sonrasında çok adil, İslami, makul bir yapı kurulacak, ama artık sonrasında kimin
iktidar olacağından, nasıl bir yapının kurulacağından ziyade ölen insanları düşünmeliyiz. Bizim vurgu
noktamız da bunun üzerinedir; bu iktidar mücadelesi altında ezilen mazlum halka göre hareket
eden yok. Yaşanan olaylara binaen gelişen kutuplaşma içerisindeki devletler ve güç odakları, yaşanan
acıları hissetmemekte hatta kale bile almamaktadırlar. Onlar için dökülen kanın, evi dağılan ailenin,
yetim kalan masum bir çocuğun anlamı yok ve hesaplarını bunlara göre yapmamaktadırlar. İnsani ve
İslami hassasiyetle orada yaşanan zulme tepki gösterip tavır alarak muhalif cepheyi destekleyen samimi,
duyarlı insanlar ise iyi niyetli ama kısır düşünceleriyle akıtılan kana hizmet etmektedirler. Salt
duygusal ve iyi niyetli düşüncelerin, hamlelerin bir işe yaramadığı hatta zararı olduğu görülmelidir.

Ayrıca, şu anda Esad?ın gitmesini isteyen Müslüman kardeşlerimize soruyoruz. Esad sonrasına
dair hüsnü niyette bulunmaktan başka bir öngörü/talep/düşünceleri var mı? Uluslararası siyaset
acımasızdır, sadece hüsnü ihtimale binaen hamle yapılmaz, duruş sergilenmez. Olasılıklardan ziyade
mevcut yapılar bazı durumlarda kısa bir dönemliğine evladır.

Esad gittikten sonra ihvan gelip ideale yakın İslami ya da başka yöntemlerle adil/özgür bir
sistem kuracaksa amenna. Ama görünüşe göre laik/demokratik/Batı anlaşmalarına sadık ehil bir
sistem kurulacak gibi. Eski Ulusal Konsey?in başkanı Ganyon?un ve Özgür Suriye Ordusu komutanlarının
Esad sonrasına dair yaptığı İsrail?in tanınacağına, direniş örgütlerine desteğin kesileceğine,
Batı antlaşma ve kriterlerine uyulacağına dair açıklamaları malum?

İnşallah öngördüğümüz gibi olmaz, ama Suriye baharı, Esad sonrasında daha da şiddetlenecek.
Esad sonrası dönem çok daha kaotik ve şiddet dolu olacak. Rejim karşıtlarını oluşturan
her bir grup kendi destekçileriyle istedikleri yapıyı kurmaya çalışacak, bu süreçte rakip aşiretler ve
farklı dini gruplarla çatışmaları kaçınılmaz olacaktır. Haricen, baştan beri muhaliflerle arasına kalın
bir çizgi çizen Kürt muhalefeti varlığını hissettirerek farklı cepheler açılacaktır. Bu iktidar ve çıkar
savaşımı altında veya çıkmış olan mezhep çatışmasının artmasıyla akacak kanı düşünüp buna göre
hareket etmemek lazım (!) aslında; bizim şu anda akan kana şartlanıp anlık tepkiler vermemiz gerekiyor
sanırım (!)? Aksine bölge halkları olarak; Esad sonrasındaki iç savaşın, mezhep çatışmasının
doğuracağı sonuçları öngörmemiz, farkında olmamız, değerlendirmemiz, önleyici hamleleri hayata
geçirmemiz gerekmektedir.

Ayrıca, bütün hesapların Esad?ın gitmesi üzerine yapıldığı bu atmosferde rüzgârın terse doğru
esmesi ve Esad?ın devrilmemesi ihtimalini de akıllardan çıkarmamak ve bu durumda bölgeyi neyin
beklediğine dair ciddi hesapların yapılması da gerekmektedir.

Çözüm Arayışları ve Öneriler
Öneride bulunmadan önce olayı doğru okumalıyız. İşin arka planında dönenleri, müdahil
olan/olmayan unsurları tespit etmeli, yapılacak hamlelerin kısa ve uzun vadede kime yarayıp yaramadığını
netleştirmeli, mevcut şartlar dâhilinde akan kanı durduracak gerçekçi bir çözüm arayışı
içerisinde olmalıyız. Çözüm yolunda yaptırım gücümüzün olmamasıyla birlikte, bu metin hali hazırda
somut bir tekliften ziyade bir dizi arayış ve öneriler içermektedir.

Gelinen bu süreçte birkaç yol izlenebilir, farklı teklifler olabilir. En bariz olanı BM?in Annan
Planı önerisinin hayata geçmesiyle ateşkesin sağlanması, Esad?ın muhalifleri tanıması, hakların iadesiyle
yeni bir yola girilmesiydi. BM?yi tasvip etmesek de gelinen bu süreçte en azından kanın durdurulabilmesi
için söz sahibi olan en başat unsur olması hasebiyle BM?nin önerisine kulak verilmeliydi.
Ama hali hazırda görüldüğü gibi bölgedeki her iki taraf da, dışarıdan müdahale etmeye çalışan odaklar
da bu planın uygulanmamasını sağlamak için ellerinden geleni yapmışlardır. BM sonuç alamayınca
planı iptal etti, sonrasında da 18 Ağustos itibariyle gözlemcileri de geri çekerek bölgedeki varlığına
son vermiştir. Bu kararın bölgedeki kaosun artmasına vesile olduğu açıktır. Bir dönüm noktası olan,
30 Haziranda mutabakat sağlanmaya çalışılan Cenevre sözleşmesinin en önemli teklifi ise ?geçiş hükümetinin?
kurulmasıydı. Cenevre Sözleşmesi?ni kimin sabote ettiği ayrı bir tartışma konusu, ama
tek taraflı olarak muhalifler tarafından reddedilmiştir. Amaç Esad?ın gitmesiyse, kan akmasına engel
olmaksa gerçekçiliği ne olursa olsun geleni direk reddetmek bir yana tam tersine muhaliflerin önerilerle/
alternatiflerle olayı makul bir düzeye çekerek çözme girişimlerinde bulunmaları gerekmez
miydi? Yani bulunmaya çalışılan uluslararası çözüm arayışları bir şekilde hayata geçirilememiştir.

SUK Başkanı Seyda başta olmak üzere bazı odakların vurguladığı üzere uçuşa yasak bölgelerin
ilan edilmesi ve güvenli geçişlerin Suriye içlerine kadar uzanması için çalışmaların yapılması
değerlendirilmelidir. Ayrıca İran?dan gelen, sorunun çözümüne yönelik çalışma ve temas grubu
oluşturulması teklifi de hayatiyet kazandırılmalıdır. Çözüm yolunda duyarlı ve samimi olunmalı,
her ihtimal/fırsat/olasılık değerlendirilmelidir.

Mesele her ne kadar şirazesinden çıkmış bir tablo sergilerse sergilesin, geri dönüşü zor yollara girilmiş
olursa olsun, makul bir yol bulma ihtimali her daim mümkündür. İslam Konferansı Örgütü?nün
(İKÖ) sessizliğini bozup olaya müdahale etmesi gerekmektedir. İslami olmayan devlet yapılarının
oluşturduğu İslam İşbirliği Teşkilatı?ndan ziyade sivil formatta faaliyet yürüten (etkinliği ve meşruiyeti
tartışma konusu olsa da hatta şimdiye kadarki sessizliği de sorgulanmalıdır) İKÖ net bir çözüm sağlayamasa
bile en azından insani durumu düzeltme açısından olaya müdahil olup hakemlik yapabilir.

Rejim de, bir an önce güvenlik seçeneğini terk etmeye ve oluşturduğu zorluklar ve trajediler
için hızlı çözümler bulmaya başlamalıdır. İktidar tekeline son verip, çoğulcu bir sivil devlet için gerçek
ve acil reformları gerçekleştirme yolunu takip etmelidir. Her ne kadar Esad?tan beklenmese ve
istese de artık uygulamasının kalmadığı bu seçenekler her zaman masada durmalı ve durmaktadır.

Uluslararası platformlar tekrar tekrar devreye sokulup belli bir süre (en azından 1-2 hafta)
ateşkesin sağlanması gerekmektedir. Bu da sadece insani yardım yaparak bölge halklarının sağlık,
gıda gibi zaruri ihtiyaçlarının giderilmesi, kadın ve çocuklar başta olmak üzere halkın güvenli bölge
lere taşınması için sağlanmalıdır. Bu zaruretlerden ziyade bölgede birbirlerini acımasızca katledenlerin
soluklanarak ne yaptıklarına ne yapıp/yapmamalarına dair düşünme fırsatları bulmaları için
gerekmektedir. Sonrasında hala doğru yaptıklarını düşünüyorlarsa kaldıkları yerden devam edebilirler.
Basit bir dille belirttiğim bu şartlar her iki tarafa da uygun sanırım.

Önerilebilecek en kestirme çözüm; Ülkenin biran önce bölünmesidir. Zaten olayların sonucunda
istenilen de budur ve gerçekleşecek olan da budur. Ya da Beşar Esad bir suikast sonucu biran
önce öldürülmelidir. Herkes çok iyi bilmektedir ki ABD ve İsrail bu konuda profesyoneldir.
(Aynı kefeye koymak için söylemiyorum, ki hayâ ederim) Nasıl ki Ahmet Yasin?i, Rantisi?yi, İmad
Mugniye?yi ve daha birçok mümini şehid ettiyse istedikten sonra Esad?a da ulaşıp gebertebilirler.
Esad öldükten sonra destekçileri nezdinde oluşacak psikolojik yıkıntı, bürokratik kriz, devlet yapısının
meşruiyetini kaybetmesi ve ordunun dağılmasıyla olaylar kısa bir sürede nihayete erdirilecektir.

Ama ne yazık ki yukarıda belirttiğimiz bölünme ve Esad?ın ölümü, bizleri makul sonuçlara
vardırmayacaktır. Tersine sonraki süreçlerde daha fazla kanın akmasına vesile olacaktır. Başta Suriye
içerisinde Esad sonrasına dair muhalifler arasındaki iktidar mücadelesi ve Ortadoğu başta olmak
üzere dünya çapında tutuşacak Şia-Sünni savaşının doğuracağı ortamda Müslümanlardan eser kalmayacaktır.
Yani belirtmek istediğimiz husus şu ki; mevzu bahis olan Beşar Esad?ın şahsı veya Suriye
devletini kimin/kimlerin yöneteceği değildir. Mevzu bahis olan doğan kaos ortamıdır ve bunun da
gerçekleri görmeden durdurulması mümkün değildir.

Öyle ya da böyle olay gelişti ve bu noktaya geldi; akan kanların hesabı bir şekilde sorulacaktır,
ama geçmişe dair konuşmak, kan davası gütmek, zaman kaybetmek yerine bu noktadan sonra ne
yapabileceğimizi konuşmalıyız ki yarın olacakların önüne geçebilelim. Askeri müdahale kimseye
fayda sağlamayacaktır ve kaybeden (oturduğumuz yerden ahkâm kesen bizler ya da muhalifleri destekleyen
dış güçler değil) yine bölge halkı olacaktır.

NATO müdahalesi gerçekleştiği vakit ne olacağı malum, yukarıda da zikrettiğimiz gibi her
kesim için amacın ne olduğu netleştirilmelidir. Amaç Esad?ın gitmesi mi, kanı durdurmak mı, İran
ve Hizbullah?tan kurtulmak mı, Batı?nın istekleri mi, petrol babalarının çıkarları mı, şahsi düşünce
ve ihtiraslarımız mı, özgürlük ve adalet mi; amaç ne? Amaç Esad?ın gitmesiyse başka bir yol daha bulunabilir,
kimse Esad?ın kaşına gözüne hayran değil, elinde sonunda gidecek, ama nasıl? Nasıllığını
ancak akli selim bulabilir; fevri, tepkisel, sloganvari düşünce ve söylemler değil.

Esad zalimdir, siyaseten ferasetsiz hamleler yaparak zulümler gerçekleştirmiştir. Eeee bunu dillendirip
duracak mıyız? Esad?ın zalimliği üzerinden kendimizi meşrulaştırıp egomuzu tatmin etmekten
başka bir şey yapmayacak mıyız? Zalim zalimliğini yapıyor, asıl soru bizim ne yapacağımızdır?

Muhaliflere pür destek diyen arkadaşlar makul ve uygulanabilir bir çözüm önerisi sunsun hep
beraber uyalım, hep bir ağızdan tek ses tek nefes olaylara müdahale etmeye çalışalım. Gerçekleşen
acı olaylardan kimsenin bir çıkarı yok, herkesin amacı bölgede adil ve huzur içinde yaşayabilmektir.

Olayların çözüm yolu muhalifleri silahlandırıp savaşmaya teşvik etmek değildir. Tabi ki zulüm
altındaki savunmasız bir toplumu aslanların önünde terk etmekten bahsetmiyoruz ama gö
rülmektedir ki bu durum, çözümden ziyade süreci çıkmaza sokmuştur. Farzı misal; muhalifler hep
birlikte silah bıraktıklarını ve ateşkes ilan ettiklerini bildirseler. Ve sonrasında bir şekilde Esad?a da
şiddeti durdurması için baskı yapıp olaylar bitirilebilinir. Her ne kadar Esad bu durumu suiistimal
edip oyalama tekniği olarak kullansa da tekrar tekrar diyalog yoluna başvurulmalıdır. Normal
şartlarda bu ahmaklıktır, ama normal bir şart ve normal bir adam yok karşımızda. Varsın ahmakça
olunsun, yeter ki kan dursun?

Bu söylemlerimizden hümanist, ütopik, hayalperest bir ima çıkartılmamalıdır. Biz burada çiçeklerden
böceklerden bahsetmiyoruz, geçerlikten bahsediyoruz. Yeri gelir savaşılır, yeri gelir can
verilir ama belli bir hukuk ve net bir zemin dâhilinde. Şimdi ne yeri ne de zamanıdır. Bu durumda
her halükarda kazananın üçüncü tarafların olacağı bir savaş, bizim savaşımız değildir.

Doğrudan silahlı yöntemlerle Esad?ı devirme yoluna gidilecekse bile bunun daha kansız, daha
teknik, daha stratejik ve halkın minimum oranda zarar görerek yapılacak yöntemleri vardır, olmalıdır?
Batı samimiyse bu yöntemlere başvursun, muhalifleri bu minvalde eğitsin (günümüzde her türlü
durum için güvenlik/savunma/savaş yöntemleri var ve bu alanda ABD profesyoneldir), bizim gibi
bodoslama savaşmıyorlar ve bu tekniklere hâkimler. Ama dediğimiz gibi bu atmosferden memnun olduklarından
bu doğrultuda bir müdahale ve katkıda bulunmuyorlar. Şu aşamada müdahil olan bölge
halkının ve etkin güç odaklarının daha teknik/stratejik askeri yöntemlere başvurmaları gerekmektedir.

Son kertede adını koymamız gerek nokta ise; haklı özgürlük mücadelesi veren bölge halklarının
pozisyonudur. Başta şunu söylemek gerekir ki, her ne olursa olsun, olan mazluma oluyor (bu
dünyanın acı gerçeği) ve yine mazluma olacaktır. Kanı isteyen, bölgeye kanı getiren, kan akıtan İsrail
ve Batı ittifakının ekmeğine yağ sürülmemelidir. Halk bazında değerlendirecek olursak; haklı özgürlük
talebiyle çıkılan bu yolda evleri bombalanan, kurşunlanan, evladı/babası/kardeşi öldürülen,
hakkına tecavüz edilen insanların verdiği mücadele kutsal ve yerindedir (biz de o pozisyonda olsak
aynısını yapardık). Tamam, dökülen kan yerde kalmamalı/kalamaz, yapılan zulümler karşılıksız kalmamalıdır.
Toplumda Esad?a yönelik bir kin doğdu, birisinin evladı birisinin kardeşi birisinin babası
öldü, evleri yıkıldı ve insanların tepkilerini bastırmak o kadar kolay değil? Bu saatten sonra yapılması
gereken dökülen kanların peşinden koşmak değil, kansız bir çözüm bulmak ve oynanmaya
çalışılan oyunları bozarak bu tablodan haz alanların sevincini kursağında bırakmaktır. İsrail, evinde
oturmuş sevinç ve kahkahayla birbirimizin kanını dökmemizi izlemektedir?

Burada bir benzetme yapalım: ?Osmanlı döneminde akıl hastanesine yatırılan bir hastanın
tam olarak iyileşip iyileşmediğini anlamak için önüne bir post konulur ve ?bunun kıllarını sayarsan
seni serbest bırakacağız? denilirdi. O hasta kılları saymaya kalkarsa ebediyen orada kalırdı.? Bu misalden
hareketle; önümüze atılan bu kaos ortamını ayıklamaya çalışmaktan ziyade aklıselimi devreye
sokmalıyız. Yoksa daha çok debeleneceğiz, daha çok kan akacak?

Türkiye?deki İslami camiaya/gençlere/abilerimize âcizane bir tavsiyemiz olacak; Ortak bir
platform/zemin oluşturup makul bir dille oturup şimdiye kadarki çatışmaları, yanlış anlamaları,
ithamları, önyargıları hatta hakaretleri ve tehditleri bir kenara bırakıp, sağlıklı bir değerlendirme
yapıp, durum tespitinde bulunarak bir çözüm geliştirip hep bir ağız ve elden Suriye?deki gayri ahlaki,
gayri insanı, gayri İslami zulmü ve hesapları durduralım/engelleyelim/bertaraf edelim ve zulmün
üstün gelmesine izin vermeyelim, en azından bunun gerçekleşmesi için gayret edelim... Bu platform
iki taraf müntesiplerinin mutedil kişilerinden oluşmalı ki; tek boyutlu değil de çok boyutlu değerlendirilip
çözüm yolunda gerçekçi adımlar atılabilsin. Kendi doğrularımız, egolarımız, ihtiraslarımız,
düşüncelerimiz için değil; Suriye?deki ?masum bir çocuk? için...


İlk ve son çare olan Allah?a sığınma seçeneğini de sürekli devreye sokmamız gerekmektedir.
Dua edelim inşallah? ?Ve kâfirlerin hesapları varsa Allah?ın da bir hesabı vardır. Allah hesabı çabuk
görendir.? Hayır temennisiyle?

NOTLAR:


NOT-1: Suriye cephesinde mücadele veren, diğer bölgelerden ve özellikle Türkiye?den giden
halis niyetli kardeşlerimizin durumu ayrı bir tartışmayı ve kutuplaşmayı doğurmuştur. Başta şunu
belirtmek isteriz ki; onların üzerinden kendi düşüncelerimizi meşrulaştırmaya da, onların canı/kanı
üzerinden savaş ortamını körüklemeye de, aynı zamanda ferdi olarak doğru bildikleri yolda sadece
Allah rızası güderek cehdeden şahsiyetlerin arkasından onların şahitliği hakkında ahlaksızca sözler
söyleyerek sorgulamaya da kimsenin hakkı yoktur. Şöyle bir adım geri atıp hali hazırdaki tabloya
uzaktan bir bakmanızı rica ediyoruz; neyin savaşıdır bu? Kim ne için, ne adına, kimin menfaatine
çatışmakta, kanlar akmakta, çocuklar babasız/analar evlatsız kalmaktadır?

Bizim kardeşimiz Fahreddin Konuralp Memioğlu gibi daha nice Suriyeli, Somalili, Iraklı ümmetin
evlatlarının canları yanmakta? Artık bu gidişata bir ?DUR? deme vakti geldi de geçiyor?
?DUR? demek de, ne Esad?ın zulmünü meşrulaştırıp desteklemekle ne de savaş çığırtkanlığı yapıp
muhalifleri silahlandırıp, Müslümanı Müslümana kışkırtmakla olur. Konuralp için oynanan oyunların,
devletlerin ve petrol babalarının çıkarlarının, perde arkasında yapılan hesap kitapların, kimin ne
çıkarı olduğunun, sonuçta kimin menfaatine bir yapının kurulacağının hiçbir önemi yoktu. O sadece
doğru bildiği yolda Allah rızası güderek mücadele vermek istemişti. O yolda, düşüncelerinde, İslam
anlayışında isabet edip etmediği de ayrı tartışma konusudur. O halis niyetiyle şehid oldu. Allah
katında bildiklerimizden, bilmediklerimizden, cehaletimizden dolayı değil hislerimizdeki samimiyetimizden
dolayı yargılanıp mükâfatlandırılacağız. Hatırasını yâd etmek için düştüğümüz bu notla
kardeşimizi anmak istedik; Onu sadece halis niyetleri açısından değerlendiriyor, Rabbimizden şahitliğini
kabul etmesini, onu cenneti âlâda rızıklandırmasını ve bizleri de affetmesini temenni ediyoruz...

Bireyleri, bu tablo ışığında ferdi gayret ve eylemleriyle değerlendirebiliriz. Ama toplumsal
bazda değerlendirdiğimizde işin rengi biraz değişiyor. Toplumsal ve siyasal yansımaları açısından
değerlendirildiğinde olumsuz sonuçlar doğurmakta ve yanlış anlaşılmalara mahal vermektedir. Bu
neyin savaşıdır? Sorusuna samimice, ferasetle, ahlaklıca, insanca cevap vermemiz gerekmektedir. Bu
bizim savaşımız değil, tarih boyunca bizim bölgelerimiz kan ağladı, canlar yandı ki; her iki taraftan
da yanan canlar hep bizden oldu. Emperyalistlerde kendi dinlerinin/siyasi emellerinin ve iktisadi çıkarları
doğrultusunda bizlerin kanlarından beslenerek nemalandılar. Dünya çapında zulüm altında
bulunan bölgelerin % 98?i İslam toprakları, burada bir gariplik yok mu sizce? Burada bir cehalet, ferasetsizlik,
sorumsuzluk, düşüncesizlik, aldatılmışlık, uyuşukluk, cesaretsizlik, duyarsızlık, vahdetsizlik
yok mu sizce? Burada bir gariplik var ve bu garipliği çözmeden topraklarımızda zulüm devam
edecektir? Birlikte hareket etmedikçe, gemimizin dümenine bizzat geçmedikçe, İslam ile medeniyetimizi
canlandırıp toplumlara ilham kaynağı olup adaletle hükmetmedikçe daha çok kan akacak?

NOT-2: Wikileaks gizli dosya paylaşımına devam ediyor. Suriye kaynaklı içerisinde bakanlıkların
ve devlet dairelerinin yazışmaları da bulunan tam 2 milyonu aşkın mail ve içerikleri Wikileaks
tarafından ifşa ediliyor. Wikileaks daha önceki sızıntılarda olduğu gibi yine dosyaları peyderpey
yayınlamaya başladı. Wikileaks yetkilileri, Suriye Dosyası olarak adlandırdıkları belgelerin büyük
ses getireceğini ifade ediyor. Wikileaks sözcüsü Sarah Harrison?un açıklamalarına göre belgeler
Suriye?nin Başkanlık, Dışişleri, Enformasyon ve Kültür Bakanlığı gibi birçok resmi ve özel kurumların
2006 yılından bu yana olan yazışmalarını içeriyor.


Wikileaks kurucusu Julian Assange ise e-postalarla ilgili olarak yaptığı açıklamada; ?Bunlar
bizim şu ya da bu grubu eleştirmemize yardımcı olmaktan öte çıkarlarını, eylemlerini ve düşüncelerini
anlamamızı sağlıyor. Bu çatışmayı çözmemizin tek yolu bunu anlamaktır? ve ayrıca ?Bu belgeler
sadece Suriye yönetimini değil, aynı zamanda Suriye?deki rejim karşıtlarını da kızdıracak? diyerek
soru işaretleri uyandırmıştır. Peyderpey yayınlanmaya başlanan belgeleri inceleme fırsatımız olmamıştır,
önemli noktaları ilerleyen vakitleler de dosya haricinde aktarmaya çalışacağız?

NOT-3: Her ne konuda her ne olursa olsun bir konuyu ele alırken, değerlendirirken, tartışırken,
konuşurken usulüne, erkânına riayet etmemiz gerekmektedir. Bu her iki taraf için de geçerlidir,
çünkü amacımız ilk önce sorunu doğru tanımlamak olmalıdır. Bunun için de ilk önce doğru verilere
ulaşmayı amaçlamalı, iki taraf da birbirinin taleplerini, söylemlerini iyi anlamalı, anlayabilmek
içinde usulünce konuşuyor olmaları gerekmektedir. Muhaliflere pür destek diyen arkadaşların dinlemeye
tahammülü yok, temkinli yaklaşanları dinlemeden önyargılarla, kendi zihin dünyalarında
çizdikleri tablolar ışığında karşısındakine ?sen kimsin, nesin, ne diyorsun? diye sormadan kendi
kendilerine karşısındakini tanımlamakta, bu tanım üzerinden tartışıldığından ve süreç işletildiğinden
yanlış mecralara kayılmaktadır. Ön yargılardan ve popülist dilden sıyrılıp birbirimizle konuşalım,
dinleyelim, anlayalım; sonra herkes doğru bildiği minvalde yapması gereken şey neyse yapar.

Temkinli yaklaşan kesim konuyla alakalı verileri değerlendiriyor, analiz yapıyor, kaygı içerisinde
bir şey söylüyor ama pür destek diyenlerin duygusal tepkiler haricinde söyledikleri hiçbir
şey yok? Yani tamam; Esad gitmeli, zulüm durmalı, özgürlük gelmeli, ama kuru kuru söylemekle
olmuyor işte, mevcut şartlar dâhilinde makul, uygulanabilir, kayda değer bir şey söylemek gerekiyor.
Oturduğumuz yerden popülizm yapmakla zulüm durmuyor?


NOT-4: Muhalif hareketlere ve gelişmelere temkinli yaklaşan kişilerin de kullandıkları dile
dikkat etmeleri, kelimeleri iyi kullanmaları gerekmektedir. Muhaliflere pür destek verenlere emperyalist
yaftası vurulması uygun olmamaktadır. Aynı cephede bulunmalarına rağmen aynı hassasiyet
ve amaç doğrultusunda hareket etmemekte, farklı etkenler nedeniyle bu tablo ortaya çıkmış
durumdadır. Amacımız olaylara makul bir çözüm bulmaktır, olanları değerlendireyim derken
Esad?ı ve zulmünü de meşrulaştırmamak lazım, böyle bir dilden, yanlış anlaşılmalara mahal verecek
sözlerden kaçınılmalıdır. Ayaklanmaların dinamiklerini iyi tahlil edemeyip sokaktakilerin tümünü
terörist olarak tanımlamak, tam olarak ?Esadçı? bir mantığın ürünüdür. Temkinli yaklaşımla bu
mantığın örtüştürülmesine neden olacak söylemlerden kaçınılmalıdır. Her türlü problemin kaynağı,
meramını doğru anlatamamaktan, dili usulünce kullanamamaktan neşet etmektedir. Zamanında ve
yerinde kullanılan dille çözülmeyecek sorun yoktur.

NOT-5: Belirtmek istediğimiz bir başka husus ise; (Türkiye içerisindeki İslami camiayı baz
aldığımızda) muhaliflere pür destek veren arkadaşların argümanları, fikirleri duygulara hitap eden
söylemler eşliğinde kahir ekseriyeti temsil ediyor gibi gözükse de (ki; sayının fazla olması doğru
olduğu anlamına gelmez) aslında kamuoyu nezdinde doğan duygusal havadan kaynaklı tepkilerden
çekinerek ve bıkarak, camia içerisindeki cepheleşmeyi körüklememek için ses çıkartmayan, temkinli
yaklaşan kişilerin sayısı facebook başta olmak üzere diğer iletişim kanallarında ortada olanlardan
kat be kat fazladır?


NOT-6: Normal şartlarda ARGE Enstitü analiz formatımızda, ele aldığımız her konuyla ilgili
3 kişiyle röportaj yapmaktaydık. Önceki ?Kürt Sorununa İslami Bakış?, ?Dünü, Bugünü, Yarınıyla
Başörtüsü Meselesi? ve ?AKP ve Müslümanlar? başlıklı çalışmalarımızda bunu gerçekleştirmiştik
ama bu konu dâhilinde yeteri kadar kutuplaşmaların olduğunu düşünerek, Müslümanlar arasında
yeni kutuplaşmalara mahal verip, bunları arttırmamak için bu sayıya has röportaj gerçekleştirmemeye
karar verdik?


NOT-7: Bu metin dâhilinde bazı vurgu noktalarını tekrar ederek sizleri sıkmış olabiliriz, ama
önemli gördüğümüz bazı hususların üzerine basmak istedik. Ayrıca aynı düşünmediğimiz kardeşlerimizi
incitecek, yanlış anlaşılmaya mahal verecek cümleler sarf ettikse affola?

Sonuç
Suriye?de zemheriye dönen Arap baharı kapsamında ele aldığımız komşumuzdaki acı tabloyu
zahiri verilerden ziyade çok boyutlu etkenleriyle işlemeye çalıştık. Ve ?İnşallah bizim dillendirdiğimiz
öngörü ve kaygılarımız yanlış, muhalif ve pür destekçilerinin dedikleri doğrudur? diye temenni
ediyoruz, çünkü bizler muhtemel sonuçlarıyla acı gerçekleri dillendirip mevzu etmekteyiz.

Bu gerçeklikler ışığında, Suriye?de olayların nasıl şekilleneceğini tek bir aktör belirlemeyecektir.
Ne Esad, ne İran, ne muhalifler, ne Türkiye ve ne de uluslararası aktörler. Suriye?deki güç çekişmesinde
acı tercihler dışında bir seçenek görülmüyor. Bunu daha da acı hale getirmemek için olayları dışarıdan
yorumlayan kişilerin fanatizmi ve mezhebi öfkeyi köpürtmek yerine, hakkaniyetli bir dil kullanmaları
daha yapıcı olacaktır. Amaç daha fazla kan dökülmeden meseleyi nihayete erdirmek olmalıdır.
Bir an önce ateşkesin sağlanması ve insani yardım koridorlarının oluşturulması gerekmektedir.

Ne yazık ki Suriye, artık Suriyelilerin değildir? Martin Luther?in dediği gibi ?Hepimiz beraber
kardeşçe yaşamayı öğrenmeliyiz, yoksa hepimiz beraber aptalca öleceğiz!? ve Ortadoğu?daki
kaos sürdüğü takdirde ağıtlar hep Türkçe, Arapça ve Farsça olacak, zafer çığlıkları ise İngilizce ve
İbranice olacaktır?

Faydalanılan Kaynaklar ve Katkıda Bulunanlar
Katkıda Bulunanlar; Yusuf Şanlı, Arzu Berber, Kadir Yılmaz, Yağmur Can

Faydalanılan ve alıntı yapılan kişiler; Sedat Laçiner, Ali Bulaç, Banu Avar, Adem Özköse, Kadri
Kanpak, Habip Akpınar, Ömer Erdem, Esma Dalp, Fikret Başkaya, Ahmet Emin Dağ, Joschka
Fischer ve düşünce kuruluşlarından Ordaf, Orsam, Seta, SDE olmakla birlikte muhtelif medya kanallarından
faydalanılmıştır.


Hazırlayan: ARGE Enstitü/Komisyon

Misyon ve Vizyonumuz
ARGE Enstitü bölgesel ve evrensel konuları ele alan, araştıran, özgür, özgün ve dinamik gençlerden
müteşekkil bir düşünce kuruluşudur. Dejenere olmuş kavramları tekrar okuyarak gerçekliklerini
bulmaya, gündeme getirmeye cesaret edilemeyen sorunlu ulusal/ uluslararası mevzuları
araştırıp farkındalık sağlayarak kamuoyuna ve karar verme mekanizmalarına olumlu katkılarda bulunmayı
amaçlamaktadır.

Başlangıç aşamasında düşünce kuruluşu olarak işlev gören ARGE Enstitü, güncel konuları
ele alırken tarihî derinliğimizi göz ardı etmeden belirlenen konulara dair araştırmalarını periyodik
olarak yayınladığı analiz, dosya ve raporlarla ilgili kişi ve kurumlara sunmaktadır. Sonraki süreçlerde
kurumsal yapılanmasını tamamlayarak yoluna devam edecek olan oluşumumuz orta ve uzun
vadede dil, medeniyet, kültür ve toplumsal bilimler üzerinden bugünü okuyarak geleceğin inşasına
pozitif katkılar sağlamayı, akademik düzeyde seminerler düzenleyerek eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerinde
bulunmayı amaçlamaktadır.

Hiçbir kurum-kuruluşa, mezhep-meşrebe angaje olmadan, kısır düşüncelerden sıyrılmış ve
partizan kaygılardan uzak, etnik ayrım gözetmeksizin, çıkar amaçlı değil fayda amaçlı çalışacak olan
oluşumumuz; Siyasi, İslami, Sosyal, Ekonomik, Kültürel alanlarda farklı okumalarla değer üretmeyi
amaçlamaktadır. Kavram kargaşası ve dejenerasyonun minimize edildiği, ortak aklı öngördüğümüz
hareketimizde her kesimden fikri destek ve paylaşıma da açığız?

LAST_UPDATED2